Aramco yerlilik oranını %70'e çıkardı

Aramco'nun yerlilik programı hangi eşiğe ulaştı?

Suudi Aramco, 11 Şubat 2026'da tedarik zinciri yerlileştirme programı iktva (In-Kingdom Total Value Add) kapsamında %70 yerli içerik hedefine ulaştığını duyurdu ve bir sonraki hedefi 2030'a kadar %75'e çıkarmak olarak açıkladı.

• Program 2015'te %35'lik bir başlangıç seviyesinden yola çıktı; on yılda ikiye katlandı.
• Aramco'nun kendi verilerine göre iktva, Suudi ekonomisine 240 milyar dolardan fazla katkı sağladı, 350'den fazla yeni üretim tesisinin kurulmasını tetikledi ve 200.000'den fazla doğrudan-dolaylı istihdam yarattı.
• Program kapsamında 47 ürün, Suudi Arabistan'da ilk kez yerli olarak üretilmeye başlandı.
• Aramco CEO'su Amin H. Nasser, açıklamayı "Krallığın sanayi gelişiminde önemli bir sıçrama" olarak nitelendirdi.
• Benzer yerli içerik programları SABIC'in Nusaned'i ve Suudi Elektrik'in Bena'sı üzerinden diğer büyük devlet alıcılarına da yayılmış durumda.

Rakamlar

Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?

Aramco'ya veya benzer devlet alıcılarına mal satmak isteyen her yabancı firma artık iktva puanlamasına tabi — ve bu puanlama salt fiyatı değil, Suudi Arabistan içindeki yatırımı, istihdamı ve yerel tedarik oranını da ölçüyor. Pratikte bu, konteynere mal yükleyip göndermeye dayanan klasik ihracat modelinin, tekrarlayan ve büyük hacimli Aramco/SABIC sözleşmeleri için giderek yetersiz kalması anlamına geliyor. Yüksek değerli ihalelerde uygulanan ağırlıklı değerlendirme sistemlerinde, düşük fiyatlı ama yerel içeriği zayıf bir teklif, daha yüksek fiyatlı fakat Suudi Arabistan'da yatırımı veya ortaklığı olan bir rakibe karşı kaybedebiliyor.

Bu, aynı zamanda bir fırsat penceresi de açıyor: iktva'nın 12 sektörde tanımladığı yerlileştirme ihtiyacı, o sektörlerde şimdiden Suudi Arabistan'da ortaklık veya temsilcilik kuran yabancı tedarikçilere öncelik tanıyor. Türkiye'nin inşaat makineleri, endüstriyel elektrik ekipmanları, pompa-vana ve metal işleme tezgahları gibi alanlardaki üretim kapasitesi, tam da Aramco'nun yerli tedarikçi arayışının yoğunlaştığı sanayi ve enerji ekipmanı kategorileriyle örtüşüyor.

Türkiye-Suudi Arabistan ticaret hacminin 8,6 milyar dolar seviyesinde olduğu ve iki ülkenin kısa vadede 10 milyar dolar, uzun vadede 30 milyar dolar hedeflediği düşünülürse, bu büyümenin klasik ihracat kanallarıyla değil, yerinde üretim ortaklığı ve teknoloji transferi modelleriyle gerçekleşmesi bekleniyor. Yalnızca ürün göndermeye dayanan firmalar için pazar payı büyümesi yavaşlarken, yerel ortaklık kuran firmalar için tersine bir avantaj oluşuyor.

Kimleri etkiliyor

• Aramco, SABIC veya Suudi Elektrik gibi devlet bağlantılı alıcılara doğrudan veya alt yüklenici olarak satış yapan/yapmayı planlayan makine ve ekipman ihracatçıları.
• İnşaat makineleri, pompa-vana, endüstriyel elektrik ekipmanı ve metal işleme tezgahı üreten firmalar.
• Suudi Arabistan'da yerel montaj, bakım-servis veya ortak üretim tesisi kurmayı değerlendiren orta ve büyük ölçekli sanayi firmaları.
• Enerji ve altyapı projelerinde EPC yüklenicisi olarak yer alan veya alt tedarikçi arayan mühendislik firmaları.

Ne yapmalı?

1. Ülke riski ve ödeme vadesi aracıyla Suudi Arabistan'daki devlet bağlantılı alıcılarla çalışırken ödeme vadesi ve teminat yapısını önden değerlendirin.
2. İnşaat makineleri sektör sayfasını inceleyerek iktva'nın öncelik verdiği kategorilerle mevcut ürün gamınızın örtüşüp örtüşmediğini karşılaştırın.
3. Endüstriyel elektrik ekipmanları sayfasından Suudi Elektrik'in Bena programı gibi paralel yerlileştirme şartlarını takip edin.
4. Salt ihracat yerine yerel distribütörlük, ortak girişim (JV) veya montaj tesisi seçeneklerini DEİK'in Türkiye-Suudi Arabistan İş Konseyi üzerinden değerlendirin.
5. Devlet destek bulucu aracıyla yurt dışı yatırım ve ortaklık kurulumuna yönelik mevcut Türk devlet desteklerini kontrol edin.

Sıkça sorulan sorular

Aramco'nun iktva programı nedir ve neyi ölçüyor?

iktva (In-Kingdom Total Value Add), Aramco'nun 2015'te başlattığı ve tedarikçilerin mal ve hizmet harcamalarının ne kadarının Suudi Arabistan içinde kaldığını ölçen bir puanlama sistemi. Suudi Basın Ajansı SPA'nın 11 Şubat 2026 duyurusuna göre program, 2015'teki %35'lik başlangıç seviyesinden %70 yerlilik hedefine ulaştı ve Aramco 2030'a kadar bu oranı %75'e çıkarmayı planlıyor.

Bu hedef Türk tedarikçileri neden ilgilendiriyor?

Aramco'ya veya iktva benzeri programlar yürüten SABIC ve Suudi Elektrik gibi diğer büyük devlet alıcılarına mal satmak isteyen her yabancı firma artık iktva puanlamasına tabi. Puanlama yalnızca fiyatı değil, Suudi Arabistan içindeki yatırımı, istihdamı ve tedarik oranını da değerlendiriyor; yani salt ihracatla (mal göndererek) bu pazara girmek giderek zorlaşıyor.

iktva programının somut etkisi ne oldu?

Aramco'nun kendi verilerine göre program 2015'ten bu yana Suudi ekonomisine 240 milyar dolardan fazla katkı sağladı, 350'den fazla yeni üretim tesisinin kurulmasını tetikledi ve 200.000'den fazla doğrudan-dolaylı istihdam yarattı. Program kapsamında bugüne kadar 47 ürün Suudi Arabistan'da ilk kez yerli olarak üretilmeye başlandı.

Türkiye'nin Suudi Arabistan'la mevcut ticaret hacmi ne durumda?

Türkiye Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın 3 Şubat 2026'da DEİK Suudi Arabistan-Türkiye Yatırım Forumu'nda açıkladığına göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi 8,6 milyar doları aştı; kısa vadeli hedef 10 milyar dolar, uzun vadeli hedef ise 30 milyar dolar. Bu hedefe ulaşmak, mal ihracatının yanında yerinde ortaklık ve yatırım modellerinin devreye girmesini gerektiriyor.

Yerli içerik şartını karşılamayan firma Suudi pazarına hiç giremez mi?

Girebilir, ama dezavantajlı konumda. Yüksek değerli ihalelerde uygulanan ağırlıklı değerlendirmede fiyatın yanı sıra yerel içerik oranı da puanlanıyor; düşük fiyat veren ama yerel içeriği zayıf bir teklif, daha yüksek fiyatlı ama yerel içeriği güçlü bir rakibe karşı ihaleyi kaybedebiliyor. Salt ürün ihracatı hâlâ mümkün ama tekrarlayan, büyük hacimli sözleşmeler için ortaklık modeli artık fiilen zorunlu hale geliyor.

Kaynaklar

• Suudi Basın Ajansı (SPA) — Aramco Achieves 70% Local Content Target through iktva Program
• Saudi Aramco — iktva (In-Kingdom Total Value Add) resmî program sayfası
• Arab News — Aramco achieves 70% local content target through iktva program
• DEİK — Türkiye ve Suudi Arabistan ticaret hacmi hedefi: 30 milyar dolar