A.TR vs EUR.1: temel fark
İhraç ederken müşteriye hangi menşe belgesi göndereceksiniz? A.TR mı, EUR.1 mi? Cevap, alıcının bulunduğu ülkeye ve tercih tariff oranına bağlıdır.
A.TR (Tarihçe: Certificate of Origin A): Türkiye-AB Gümrük Birliği çerçevesinde verilir. AB 27 ülkesi + EFTA (İsviçre, Norveç, İzlanda) için geçerli. Gümrük müdürlüğü tarafından mühürlenir. Vade 3 yıl. Türkiye-AB menşe geçişine izin verir (Pan-Av-Med kümülasyonu).
EUR.1: Bilateryal Ticaret Anlaşmalar (STA - Sampler Trade Agreement) kapsamında verilir. İngiltere, Meksika, Başka ülkeler için. Ticaret odası tarafından verilir. Vade 10 ay. Kümülasyon kuralı her anlaşmaya özel.
Ülkeye göre tercih tablosu
| Hedef Ülke | Tercih | Tarif Oran | Açıklama |
|---|---|---|---|
| AB-27 (Almanya, Fransa, İtalya) | A.TR | %0 (PREF) | AB ile gümrük birliği, en uygun tarif |
| İsviçre | A.TR | %0 (PREF) | EFTA üyesi, A.TR kabul eder |
| Norveç, İzlanda | A.TR | %0 (PREF) | EFTA üyesi, A.TR ile uygunluk |
| İngiltere | EUR.1 | %0 (PREF) | Post-Brexit anlaşma, EUR.1 ile tercih |
| Meksika | EUR.1 | %0-5 (PREF) | STA anlaşma, EUR.1 zorunlu |
| Hindistan | Form A | GSP oranı | GSP belgesi (ticaret tercihi) |
| ABD, Çin, vb. | REX | MFN (normal) | Tarih avantajı yok, tedarikçi beyanı yeterli |
Masraf ve hız karşılaştırması
A.TR (Gümrük müdürlüğü):
- Masraf: Ücretsiz (gümrük tarafından)
- Hız: 1-2 saat (online başvuru, aynı gün)
- Belge sayısı: Kaç nüsha gerekiyorsa (genelde 3-4 nüsha)
- Durum: Mühür + tarih + onay (resmi belge)
EUR.1 (Ticaret odası):
- Masraf: 50-100 TL (ticaret odası tarafından)
- Hız: 3-5 saat (manuel kontrol, aralar)
- Belge sayısı: Genellikle 1 orijinal + kopyalar
- Durum: Tarih + muhasebeci onayı (yazılı belge)
Karar matrisi: hangi belgeyı seçeceğim?
Adım 1: Müşterinin bulunduğu ülkeyi belirleyin
Alıcı Almanya'da mı? Londra'da mı? New York'ta mı?
Adım 2: Ülkede tercih tarifi kontrol edin
- AB üyesi = %0 (prefer tarif) → A.TR seçin
- İngiltere/Meksika = %0 (prefer tarif) → EUR.1 seçin
- Hindistan/GSP = %5-15 (prefer tarif) → Form A seçin
- Diğer (ABD, Çin, Japonya) = MFN %10-30 → REX (tedarikçi beyanı) yeterli
Adım 3: Kümülasyon avantajını kontrol edin
Ürünün menşesi daha ucuz bir ülkede mi işlenmişse? Örneğin, Tunusya'dan hammadde alıp Türkiye'de işlediyseniz, A.TR basarken Pan-Av-Med kümülasyonu kullanarak başka STA ülkelerine EUR.1 ile gönderebilirsiniz. Bu avantaj EUR.1 için ülkeye özel (her anlaşmada fark).
Adım 4: Süre ve bütçeye göre
- Acele? → A.TR (1-2 saat)
- Masraflı? → A.TR (ücretsiz)
- Sadece tercih tarifi gerek? → EUR.1 (50 TL + 3-5 saat)
Pratik kural:Çoğu ihracatçı bu kural ile başarılı olur. Şüphe varsa gümrük müşavirini sorun.
- AB'ye = A.TR
- İngiltere'ye = EUR.1
- Diğer tüm ülkelere = REX (tedarikçi beyanı)