· Güncelleme: · 18 DK OKUMA · ihracathub Editör Ekibi
Kısa cevap
İhracat yapmak için sırasıyla ticari sicil kaydı yaptırıp 10 haneli vergi numarası alır, ürününüzün 12 haneli GTİP kodunu belirler, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) bünyesindeki ilgili ihracatçı birliğine üye olur ve ilk sevkiyatı gümrük beyannamesiyle gerçekleştirirsiniz. Mevcut şirketi olanlar için hazırlık 1-2 hafta, ilk sevkiyat 3-8 hafta sürer. Güncel mevzuatı ve destek programlarını Ticaret Bakanlığı yayımlar.
Son güncelleme:
Adım 1: Ticari Sicile Kayıt (Vergi Numarası)
İhracat yapmak için ilk koşul, resmen tescilli bir şirket veya şahıs işletmesi olmaktır. Henüz tescil değilseniz, ilçe ticaret müdürlüğüne başvurmanız gerekir.
Prosedür:
- İçişleri Bakanlığı "Ticari Sicil Portalı"nda online hesap açın: ticaret.gov.tr
- Gerekli belgeler (nüfus cüzdanı, noter tasdikli imza, bakanım yazısı vb.) toplayın
- İlçe Ticaret Müdürlüğüne başvurun (çoğu şehirde 1-2 günde tamamlanır)
- Vergi numarası (10 haneli) ve ticari kayıt no (5 haneli) alın
Maliyeti: Ücretsiz. Tasdik ve noter harcı ~200-400 TL.
Adım 2: GTİP Kodu Belirle
İhraç edeceğiniz ürüne ait GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodunu bulmanız gerekir. Bu 12 haneli kod, vergi, gümrük ve istatistik sistemlerinde ürünü tanımlar.
3 Yolu:
- Kendi araştırma: gtip.gov.tr aracını kullanın
- Resmi TARIC: AB TARIC Veritabanı (AB'ye ihracat yapıyorsanız burada kesin cevap vardır)
- Gümrük Müşaviri: Emin değilseniz, gümrük müşavire sorun (ücret ~500-1.000 TL)
Yanlış GTİP seçiminin sonuçu: Gümrük idaresi düzeltme talebinde bulunabilir, cezai işlem (%2-12 ek vergi) söz konusu olabilir.
Adım 3: İhracatçı Birliğine Üye Ol
Türkiye'de uluslararası ticaret yapan her işletme, devlet desteklerine başvurmak için bir ihracatçı birliğine kayıtlı olması zorunludur. TİM (Türk İhraçatçılar Meclisi) bünyesinde 26 birlik vardır (tekstil, makine, elektronik, gıda vb.).
Prosedür:
- TİM Ana Sitesi'nde sektörünüze uygun birliği bulun
- Birliğin şube ofisine başvurun (her ilde vardır)
- Ticari kayıt ve vergi numarasını gösterin
- Üyelik formu doldurun (~30 dk)
- Ödeme yapın (2026'de ortalama 1.000-3.000 TL/yıl, firma büyüklüğüne göre değişir)
Avantajları:
- KOSGEB, Ticaret Bakanlığı, Eximbank desteklerine başvuru hakkı
- İhracat belgelerinin (A.TR, EUR.1, Form A) onaylanması
- Pazar araştırması, fuar, danışmanlık desteği (üyelike dahil)
- Gümrük ve vergi danışmanlığı (bazı hizmetler ücretsiz)
| Birlik Adı | Sektör | Makam | Web |
|---|---|---|---|
| ITKIB | Tekstil, hazır giyim | İstanbul | www.itkib.org.tr |
| MEIB | Makine | Bursa | www.meib.org.tr |
| ENOSB | Elektronik | Ankara | www.enosb.org.tr |
| MGDF | Gıda, tarım | Ankara | www.gida.org.tr |
| MÜSİAD | Mobilya | İstanbul | www.mobilyabirlik.org.tr |
| SIPSAN | Savunma | Ankara | www.sipsan.org.tr |
Adım 4: İlk Sevkiyat Süreci
Artık formalitatler tamamlandı. İlk sevkiyatınız için bu sıraya uyun:
4A: Müşteri Bulma
- E-ticaret platformları (Alibaba, Global Sources, Trade Key) üzerinden leads bulun
- LinkedIn, sektörel B2B siteler aracılığıyla iletişim kurun
- Emtia borsaları ve ticaret odaları aracılığıyla irtibat sağlayın
- Fuar katılımı (Ticaret Bakanlığı %50 fuar desteği vardır)
4B: Teklif & Fiyatlandırma
- Pro forma invoice hazırlayın (resmi fatura değildir, taslak fiyat teklifir)
- İncoterm belirleyin (FOB, CIF, DAP - maliyet paylaşımı)
- Ödeme yöntemi kararlaştırın (TT - telegrafik transfer, L/C - akreditif)
- Alıcı onayladıktan sonra satış siparişi alın
4C: Üretim & Hazırlık (2-4 hafta)
- Ürünü üretin veya tedarikçiden temin edin
- Kalite kontrol yapın (uluslararası standartlar ISO 9001 vb.)
- Gerekli sertifikalar alın (CE, FDA, organik sertifikası vb.)
- Ambalajlama ve işaretleme kurallarına uyun
4D: Gümrük Işlemleri (3-5 gün)
- Ticari fatura (TL'de) hazırlayın
- Konşimento (kargo/gemi belgesi) isteyin
- Menşe sertifikası birlikten alın (A.TR veya EUR.1)
- Gümrük beyannamesi tescil edin (Bilge sistemi üzerinden)
- Gümrük müşaviri vasıtasıyla yükleme iznini alın
4E: Sevkiyat (1-30 gün)
- Ürünü gemi, hava veya karadan gönderin
- Navlun ve sigortayı düzenleyin
- Alıcıya takip numarasını verin
4F: Sevkiyat Sonrası (1-2 ay)
- İhracat Beyanı: Gümrüke yapılan sevkiyatı raporlayın (aylık)
- KDV İadesi: %0 KDV'yle yapılan ihracata ait belgeler hazırlayın
- Garanti/Destek: Alıcıya hızlı teknik destek sağlayın
Resmi Kaynaklar & Kontaklar
| Kurumlar | Hizmet | Web/Tel |
|---|---|---|
| Ticaret Bakanlığı | Destek programları, mevzuat | www.ticaret.gov.tr / 0312 294 80 00 |
| KOSGEB | İhracata Hazırlık hibe (₺750K) | www.kosgeb.gov.tr / 0850 888 66 88 |
| TİM (İhracatçılar Meclisi) | Birlik üyeliği, menşe belgesi | www.tim.org.tr / 0212 259 40 40 |
| Eximbank | Kredi ve finansman | www.eximbank.gov.tr / 0212 311 55 00 |
| Gümrük Müdürlüğü | Gümrük işlemleri danışmanlığı | Yerel gümrük müdürlüğü |
| TARIC / GTIP | Ürün kodlama (Ticaret Bakanlığı) | www.gtip.gov.tr |
ZAMAN ÇIZELGESI: SIFIRDAN İHRACAT
- Hafta 1: Ticari sicile kayıt, GTİP bulma, birlik üyeliği başvurusu
- Hafta 2: Birlik onayı, müşteri temas kurmaya başla
- Hafta 3-4: Teklif, satış siparişi, üretim başla
- Hafta 5-8: Üretim, kalite kontrol, gümrük işlemleri
- Hafta 9-12: Sevkiyat, KDV iadesi başvurusu
- Ay 3-6: Ödemeler, takip, ilk destekler başvuruları
⚠️ Önemli: Bu rehber genel bilgi amaçlıdır. Firmaya özel durumlar için vergi danışmanı, gümrük müşaviri veya SİCİL (Serbest Muhasebeci Yeminli Mali Müşavir) yardımı alın. Mevzuat düzenli değişmekte olup, en güncel bilgiler resmi kaynaklardan alınmalıdır (www.ticaret.gov.tr, www.tim.org.tr). İhracat danışmanlığı çoğu birlikten ücretsiz veya düşük ücretle alınabilir.
Başlangıç Checklist — 20 Adım
İhracata başlamadan önce bu 20 adımı tamamlayın:
| # | Adım | Durum |
|---|---|---|
| 1 | Ticari sicile kayıt ve vergi numarası alındı | ☐ |
| 2 | İhraç edilecek ürün teknik föyü hazırlandı | ☐ |
| 3 | GTİP kodu belirlendi ve gtip.gov.tr'den teyit edildi | ☐ |
| 4 | Alternatif GTİP riski analiz edildi | ☐ |
| 5 | İhracatçı birliği üyeliği tamamlandı (TİM) | ☐ |
| 6 | Hedef ülke/pazar belirlendi (2-3 ülke shortlist) | ☐ |
| 7 | Hedef ülke gümrük vergisi araştırıldı (TARIC) | ☐ |
| 8 | Ürün uygunluk gereksinimleri kontrol edildi (CE, FDA vb.) | ☐ |
| 9 | FOB/CIF/DAP fiyatlandırma senaryoları hazırlandı | ☐ |
| 10 | Navlun ve sigorta maliyeti hesaplandı | ☐ |
| 11 | Ödeme yöntemi kararlaştırıldı (L/C veya T/T) | ☐ |
| 12 | Pro forma invoice şablonu hazırlandı | ☐ |
| 13 | Gümrük müşaviri belirlendi ve anlaşıldı | ☐ |
| 14 | Eximbank kredi başvurusu değerlendirildi | ☐ |
| 15 | KOSGEB ihracat destek programı kontrol edildi | ☐ |
| 16 | KDV iade süreci ve belge akışı planlandı | ☐ |
| 17 | İhracat beyannamesi süreci öğrenildi (Bilge sistemi) | ☐ |
| 18 | İlk müşteri temaşı yapıldı (Alibaba, LinkedIn, fuar) | ☐ |
| 19 | Ambalaj ve etiket gereklilikleri araştırıldı | ☐ |
| 20 | Nakit akışı takvimi hazırlandı (sipariş → tahsilat) | ☐ |
Adım adım: İhracat nasıl yapılır? Adım adım başlangıç
Sıfırdan ihracata başlayan bir işletmenin ticari kayıttan ilk sevkiyata ve KDV iadesine kadar izlediği adımlar.
- Ticari sicile kaydolun ve vergi numarası alın — Ticaret sicil kaydınızı yaptırın; işlem çoğu şehirde 1-2 günde tamamlanır ve 10 haneli vergi numarası alırsınız. Kayıt ücretsizdir, tasdik ve noter harcı yaklaşık 200-400 TL tutar.
- Ürününüzün GTİP kodunu belirleyin — 12 haneli GTİP kodunu gtip.gov.tr aracında, AB'ye ihracat yapıyorsanız TARIC veritabanında arayın. Emin değilseniz gümrük müşavirine teyit ettirin; ücret yaklaşık 500-1.000 TL'dir.
- İhracatçı birliğine üye olun — TİM sitesinden sektörünüze uygun birliği bulun, ticari kayıt ve vergi numaranızla birliğin il şubesine başvurun ve üyelik formunu doldurun (yaklaşık 30 dakika).
- Alıcı bulun — B2B e-ticaret platformları (Alibaba, Global Sources), LinkedIn, ticaret odaları ve fuarlar üzerinden alıcılarla temas kurun; fuar katılımı için Ticaret Bakanlığı desteği bulunur.
- Teklif verin ve satış koşullarını belirleyin — Proforma fatura (pro forma invoice) hazırlayın, Incoterms teslim şeklini (FOB, CIF, DAP) ve ödeme yöntemini (T/T veya akreditif) kararlaştırın; alıcı onaylayınca satış siparişini alın.
- Üretin ve sevkiyata hazırlayın — Ürünü üretin veya tedarik edin, kalite kontrolünü yapın, gereken sertifikaları (CE, FDA vb.) alın ve ambalaj ile işaretleme kurallarına uyun. Bu aşama genellikle 2-4 hafta sürer.
- Gümrük işlemlerini tamamlayın — Ticari faturayı ve konşimentoyu hazırlayın, A.TR veya EUR.1 menşe belgesini birlikten alın ve gümrük beyannamesini gümrük müşaviriniz aracılığıyla BİLGE sisteminde tescil ettirin. Gümrük işlemleri 3-5 gün sürer.
- Sevk edin ve KDV iadesini başlatın — Malı deniz, hava veya karayoluyla gönderin, navlun ve sigortayı düzenleyip alıcıya takip numarasını iletin. Taşıma 1-30 gün sürer; ardından %0 KDV ile yapılan ihracatın iade belgelerini hazırlayın.
Sıkça sorulan sorular
İhracat yapmak için hangi belgeler gerekir?
İhracat için temel belgeler şunlardır: (1) Vergi numarası / ticari sicil belgesi, (2) İhracatçı birliği üyelik belgesi, (3) İhracat beyannamesi (İB), (4) Ticari fatura (commercial invoice), (5) Konşimento veya hava yolu belgesi (AWB), (6) Menşe şahadetnamesi (A.TR veya EUR.1), (7) Gümrük çıkış beyanı. Ürüne göre ek sertifikalar (CE, FDA, organik, helal) gerekebilir.
İhracat yapmak için şirket kurmak zorunlu mu?
Hayır, şahıs işletmesi (esnaf) olarak da ihracat yapılabilir. Ancak yıllık 5.000 USD üzerinde ihracat yapacaklar bir ihracatçı birliğine kayıtlı olmak zorundadır. Anonim veya limited şirket, bankalar ve gümrük kapılarında daha güvenilir algılanır ve yüksek tutarlı akreditif işlemlerinde tercih edilir.
İhracata başlamak ne kadar sürer?
Mevcut bir şirketi olan girişimciler için süreç: Ticari sicil (1-2 gün) + GTİP belirleme (1-3 gün) + ihracatçı birliği üyeliği (1-5 gün) = toplam 1-2 hafta. İlk sevkiyat hazırlığı (üretim, belgeler, gümrük) 3-8 hafta sürer. Türkiye'de 140.000+ aktif ihracatçı firmanın büyük kısmı ilk yılda düzenli sevkiyata geçebilmektedir.
İhracatta devlet desteği var mı, ne kadar?
Evet, birçok devlet desteği mevcuttur. KOSGEB İhracata Hazırlık Programı: 750.000 TL'ye kadar hibe. Ticaret Bakanlığı fuar desteği: %50-75 hibe. Eximbank sevk öncesi (pre-export) kredisi: ticari banka kredisine göre genellikle daha düşük maliyet. KOSGEB 2025 yılında 25 milyar TL+ destek bütçesiyle 1.699 projeye 2,4 milyar TL ödeme yapmıştır.
İhracatta KDV iadesi nasıl alınır?
İhracat %0 KDV'ye tabidir. Yurt içinde ödediğiniz KDV'yi iade alabilirsiniz. İki yol var: (1) Mahsup: Diğer vergi borçlarınıza sayılır, en hızlı yöntem. (2) Nakden iade: Ortalama 6-8 ay sürer, 5.000 TL altı avansla başlanabilir. İhracat KDV iadesi için gümrük çıkış belgesi ve ihracat beyannamesi tescili zorunludur.
İlk ihracatta en sık yapılan hatalar nelerdir?
En sık 5 hata: (1) Yanlış GTİP kodu beyanı → vergi farkının 3 katı ceza; (2) Navlun ve sigorta maliyetini fiyata yansıtmamak → zarar eden ihracat; (3) Tahsilat güvencesi olmadan mal göndermek → ödeme riski; (4) KDV iade belgelerini eksik toplamak → geri dönülmez kayıp; (5) İhracatçı birliğine geç üye olmak → devlet desteklerinden yararlanamamak.
Hangi ödeme yöntemiyle ihracat yapmak güvenlidir?
Güvenlik sıralaması: (1) Akreditif (L/C) en güvenli — banka garantisi var; (2) Vesaik mukabili (D/P) — belgeler ödemede; (3) Kabul kredili (D/A) — belge vadeye karşı; (4) Peşin ödeme — ihracatçıya ideal ama alıcı zor kabul eder; (5) Açık hesap — sadece çok güvenilir alıcılara. İhracata yeni başlayanlar için akreditif veya peşin ödeme önerilir.
Eximbank ihracat kredisi nedir, kimler kullanabilir?
Türk Eximbank, ihracatçılara ticari banka kredilerine göre genellikle daha düşük maliyetli kredi sunar. Pre-export (sevk öncesi) finansman: hammadde ve üretim maliyetleri için. Post-export (sevk sonrası): müşteri ödemesi beklenirken nakit akışı için. Tüm Türkiye'de yerleşik ihracatçı firmalar başvurabilir; ihracatçı birliği üyeliği şartı aranır.
Kaynaklar
BU REHBERİN ARAÇLARI