INCOTERMS 2020 nedir?
INCOTERMS, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından belirlenen ve 10 yılda bir güncellenen uluslararası ticaret şartlarıdır. Alıcı ve satıcı arasında: kimin hangi aşamada mal yükümlülüğünü üstleneceği, sigorta kimlere ait, nakliye maliyeti kimin ödemesi, gümrük işlemleri kimin yapacağı | belirlenir.
Örneğin: "EXW İstanbul" diye yazarsanız, alıcı malı fabrikadan alma riski üstlenir. "DDP İstanbul" yazarsanız, satıcı olarak tüm masrafları ve riskleri siz üstlenirsiniz (malı alıcının deposuna kadar).
Türk ihracatçılar için en sık kullanılan: FOB (Gemi Kenarlığında Satış) ve CIF (Masraf Sigortası Kargo Bedelli).
Maliyet vs Risk: temel fark
| Terim | Maliyet Sonu | Risk Sonu | Sigorta | Gümrük |
|---|---|---|---|---|
| EXW (Ex Works) | Fabrika | Fabrika | Alıcı | - |
| FOB (Free on Board) | Gemi kenarlığı | Gemi kenarlığı | Alıcı | - |
| CIF (Cost Insurance Freight) | Varış limanı | Gemi kenarlığı | Satıcı | - |
| DAP (Delivered at Place) | Varış yeri | Varış yeri | Satıcı | Alıcı |
| DDP (Delivered Duty Paid) | Alıcı deposu | Alıcı deposu | Satıcı | Satıcı |
11 INCOTERMS 2020 şartı (tümü)
GRUP 1: EXW (Ex Works)
En ucuz (satıcıya)! Malı fabrikada hazırlarsınız, alıcı kendi masrafında alıp götürür. Gümrük, nakliye, sigorta hepsi alıcıya ait. Kullanım: Büyük alıcılar ve logistik kendi yönetenlere.
GRUP 2: FCA (Free Carrier) / FAS (Free Alongside Ship) / FOB (Free on Board)
- FCA: Mal, belirlediğiniz nakliye noktasında alıcıya teslim edilir. Hava/kara/demir taşıyıcı kullanılırsa FCA. (Limanı belirtmelisiniz.)
- FAS: Mal, gemi yanında ihraç limanında alıcıya teslim. Sadece deniz taşıyıcı. (Eski, az kullanılır.)
- FOB (Türk ihracatçılar için en sık): Mal, gemi kenarlığında teslim. Risk ve maliyet gemi kenarlığında alıcıya geçer. Sigorta alıcıya ait.
GRUP 3: CFR (Cost and Freight) / CIF (Cost, Insurance and Freight)
- CFR: Maliyet ve nakliye satıcıya (varış limanına kadar), sigorta alıcıya. Sadece deniz.
- CIF (Türk ihracatçılar için 2. en sık): Maliyet, sigorta ve nakliye satıcıya. Risk gemi kenarlığında geçer. Varış limanında alıcı malı alır. En güvenli (satıcıya).
GRUP 4: CPT (Carriage Paid To) / CIP (Carriage and Insurance Paid To)
- CPT: Nakliye satıcıya (varış yerine), sigorta alıcıya.
- CIP: Nakliye ve sigorta satıcıya. Kara/hava/demir taşıyıcı için.
GRUP 5: DAP (Delivered at Place) / DPU (Delivered at Place Unloaded)
- DAP: Mal, belirlediğiniz yere (müşterinin deposuna) kadar nakliye ve sigorta satıcıya. Gümrük alıcıya.
- DPU (eski adı DAT): Malı indirmek satıcıya ait. Tam satıcı sorumluluğu.
GRUP 6: DDP (Delivered Duty Paid)
En pahalı (satıcıya)! Tüm nakliye, sigorta, gümrük, vergi satıcıya ait. Mal, alıcının kapısında tamamen satıcıya ait olmaktan çıkar. Muhasebe ve KDV türünde sorunlardan satıcı sorumlu.
Ülkeye ve ürüne göre INCOTERMS seçimi
AB Ülkelerine: FOB veya CIF tercih edin. Neden? AB alıcılarının lojistik deneyimi var ve sigorta masrafını kendileri azaltabilen yapılara sahip. FOB ile rekabetçi fiyat verin, nakliyeyi müşteri yönetsin.
Yeni/küçük alıcılara (Ortadoğu, Afrika, Asya): CIF tercih edin. Satıcı olarak, nakliye ve sigorta tamamlayıp varış limanına kadar sorumluluğu üstlenirsiniz. Alıcı malı teslim alırken güvenliği sağlar.
Rekabetçi şartlar (rakip var): FOB verip fiyatı aşağı tutun. FCA verip müşteri endüstrinize uyarsa. CIF ise "biz hallettik, siz alıp satın" garantisi sunun.
Ürüne göre:
- Gıda/dış ticaret yüksek risk: CIF en iyi.
- Makineler/ağır ürünler: DAP veya CIP (deniz dışı nakliyenin sonunda).
- Tekstil/hafif mallar: FOB yeterli.
- Serbest bölge malı: DAP + gümrük muafiyeti yazılı olarak.
Pratik ipucu: Sözleşmede "INCOTERMS 2020 uyarınca [X], varış limanı [Y]" yazın ve INCOTERMS seri numarası ekleyin (örn. "INCOTERMS 2020 FOB Port of Istanbul"). Hukuki anlaşmazlık anında bu yazı kanıt olacaktır.