KOBİ'nin kur sorunu
Türk KOBİ'lerin %85-90'ı döviz kurunu yönetmemektedir. Ortalama %5 kur hareketliliğinde, 10.000 USD siparişte 500 USD kayıp yaşanır; %15 marjlı bir üründe bu, marin 3-5 puan düşmesi anlamına gelir. Kümülatif olarak yıl sonunda yüzler bin dolar zarar birikir.
3 tip kur riski
- İşlem riski: Kontrat imzasından ödeme alınmasına kadar para para altında kur değişmesi
- Çeviri riski: Mali tablolarda dönüşüm sırasında oluşan değişim
- Ekonomik risk: Uzun vadede ülkenin rekabet gücü değişmesi
İhracatçı için temel sorun işlem riskidir. Kontrat imzalandığında kur A ise, ama 60 gün sonra ödeme alındığında kur B ise, fark KOBİ'nin zararıdır.
Doğal hedge (riskten korunma)
En basit yöntem: İhracat gelirini ithalatla eşleştirmek. Yani; Dolar cinsinden aldığınız ham maddeyi, Dolar cinsinden sattığınız ürünle ödeyeniz. Bu durumda kur riski = sıfır.
Örnek: Tekstil KOBİ'si pamuk ithal ediyor ve pamukluk iplik ihraç ediyor. Her iki işlem dolar cinsindense, kur dalgalanmaları birbirini nötr eder.
Forward sözleşmesi (vadeli döviz alımı)
Banka ile 60 gün sonra 100.000 USD satın almak için bugünden kur kilitlemek. Spot oran 38,50 ise, forward 38,75 olabilir. Böylece kur riskini kaldırırsınız ama pirim (0,25) ödersiniz.
Şartları: Minimum 100.000 USD (KB ticari bankalar), 3-12 ay vadeler, pirim %0,5-1,5 aralığında değişir. Vadeleri bitmeden kapatılabilir ama zararı vardır.
Opsiyon: daha esnek seçenek
Forward sabit kurs kilitler; opsiyon ise "hak"tır. Kurlar iyiye giderse opsiyon kullanmaz doğal kurdan yararlanırsınız. Kurlar kötüye giderse opsiyon "sigorta" görevi yapar. Karşılığında pirim ödersiniz (örn. %2).
KOBİ için: Forward spekülasyon yapmayana uygun; opsiyon daha pahalı ama esnek.