Başabaş Noktası Analizi

MALİYET YAPISI

Sabit maliyet (TL/parti)

Navlun, ambalaj, belge, gümrük sabit giderleri

Birim değişken maliyet (TL)

Birim satış fiyatı (TL)

SONUÇ

Başabaş noktası

800 adet

Başabaş ciro: ₺176.000 · Katkı payı marjı: %45.5

SENARYO TABLOSU

Satış Adedi	Toplam Gelir	Toplam Maliyet	Kâr/Zarar
400	₺88.000	₺128.000	₺-40.000
600	₺132.000	₺152.000	₺-20.000
800 ← BB	₺176.000	₺176.000	+₺0
1.000	₺220.000	₺200.000	+₺20.000
1.200	₺264.000	₺224.000	+₺40.000

Kısa cevap

Başabaş noktası, başabaş miktarı = sabit maliyetler / (birim satış fiyatı − birim değişken maliyet) formülüyle bulunur; 50.000 TL sabit maliyet, 25 TL birim değişken maliyet ve 75 TL satış fiyatında başabaş 1.000 adettir. Başabaş Noktası Analizi ihracat partisi için başabaş adedini, başabaş cirosunu, katkı payı marjını ve başabaş hacminin %50–150'si arasındaki satışlarda kâr ya da zararı gösterir.

Son güncelleme: 28 Eyl 2026

Neden Kullanılır?

İhracatçı olarak, 'Bu fiyattan kaç adet satarsam kâra geçerim?' sorusu çok önemlidir. Başabaş noktası, kâr ve zararın kesiştiği noktadır. Altında satarsan zarar edersin, üstünde satarsan kâr edersin. Örneğin, sabit maliyetler ayda 100 bin TL, birim değişken maliyeti 50 TL, satış fiyatı 120 TL ise kaç adet satmalısın? Başabaş Analizi bunu hızlıca hesaplar ve işletme planlaması yaparken kritik bir referans noktası sağlar.

Ne Zaman Kullanılır?

Yeni bir ürün pazar girişi planlarken. Üretim kapasitesini belirlerken. Minimum satış hedefleri koymak istiyorsanız. Fiyat stratejisini revize etmek istiyorsanız.

Nasıl Hesaplanır?

Başabaş formülü: Başabaş Miktarı = Sabit Maliyetler / (Satış Fiyatı - Birim Değişken Maliyeti). Örneğin: Sabit = 100.000 TL, Satış = 120 TL, Değişken = 50 TL. Katkı Marjı = 120 - 50 = 70 TL/birim. Başabaş = 100.000 / 70 = 1.428,57 birim. 1.429 birim satarsan kâra geçersin. Bunun üzerinde her birim 70 TL kâr getirir.

Katkı Marjı

KatkıMarjı = SatışFiyatı - BirimDeğişkenMaliyet

Her satılan birimden kâr olarak katkısı yapan tutar.

Başabaş Miktarı

BaşabaşMiktarı = SabitMaliyetler / KatkıMarjı

Kâr ve zararın kesiştiği satış hacmi.

Başabaş Satış Değeri

BaşabaşDeğeri = BaşabaşMiktarı × SatışFiyatı

Başabaş miktarının parasal değeri.

Pratik Örnek

Pratik örnek: giriş değerleri, hesaplama ve sonuç
Giriş Değerleri	Sabit maliyetler: 50.000 TL/ay, Birim maliyeti: 25 TL, Satış fiyatı: 75 TL
Hesaplama	Katkı marjı = 75 - 25 = 50 TL, Başabaş = 50.000 / 50 = 1.000 birim
Sonuç	1.000 birim satarsa başabaş, 1.500 birim satarsa 25.000 TL kâr

Aylık 1.500 birim satış hedefi belirlemek makul görünüyor.

Adım adım: Başabaş noktası hesaplama adımları

Başabaş Noktası Analizi ile bir ihracat partisinin kâra geçtiği satış adedini bulma.

Sabit maliyeti girin — Parti başına navlun, ambalaj, belge ve gümrük gibi adetten bağımsız giderlerin toplamını TL olarak yazın.
Birim değişken maliyeti girin — Her adet için üretim veya alış maliyetini TL olarak yazın.
Birim satış fiyatını girin — Alıcıya teklif ettiğiniz adet fiyatını TL olarak yazın; fiyat birim değişken maliyetin üzerinde olmalıdır.
Sonucu ve senaryoları okuyun — Araç başabaş adedini, başabaş cirosunu, katkı payı marjını ve %50–150 hacim senaryolarındaki kâr/zararı gösterir.

Sık Sorulan Sorular

Başabaş noktası nasıl hesaplanır?

Başabaş miktarı = sabit maliyetler / katkı marjı formülüyle hesaplanır; katkı marjı, birim satış fiyatı ile birim değişken maliyet arasındaki farktır. Örneğin sabit maliyet 100.000 TL, satış fiyatı 120 TL ve değişken maliyet 50 TL ise katkı marjı 70 TL, başabaş 100.000 / 70 = 1.428,57 birimdir. Kesirli sonuç yukarı yuvarlanır; araç da başabaş adedini tam sayıya yuvarlayarak 1.429 olarak gösterir.

Katkı payı marjı nedir?

Katkı payı, satılan her birimin sabit maliyetleri karşılamaya ve kâra bıraktığı tutardır: katkı = birim satış fiyatı − birim değişken maliyet. Katkı payı marjı bu tutarın fiyata oranıdır: katkı payı marjı (%) = katkı / satış fiyatı × 100. 120 TL'ye satılan ve 50 TL değişken maliyeti olan üründe katkı 70 TL'dir; başabaş aşıldıktan sonra satılan her birim 70 TL kâr getirir.

Başabaş noktasından sonra kâr nasıl hesaplanır?

Başabaş aşıldıktan sonra kâr = (satış adedi − başabaş adedi) × katkı payı formülüyle bulunur. Sabit maliyeti 50.000 TL, katkı payı 50 TL olan partide başabaş 1.000 adettir; 1.500 adet satılırsa kâr (1.500 − 1.000) × 50 = 25.000 TL olur. Başabaş cirosu ise başabaş adedi × satış fiyatıdır. Araçtaki senaryo tablosu başabaş hacminin %50, %75, %100, %125 ve %150'sinde gelir, toplam maliyet ve kâr/zararı gösterir.

İhracatta hangi giderler sabit maliyet sayılır?

Başabaş analizinde sabit maliyet, satılan adetten bağımsız olarak parti başına bir kez ödenen giderlerdir: navlun, ambalaj, belge ve gümrük masrafları gibi. Değişken maliyet ise adet arttıkça artan üretim veya alış maliyetidir. Araçta sabit maliyet TL/parti, değişken maliyet TL/adet olarak girilir; varsayılan örnekte 80.000 TL parti sabit maliyeti, 120 TL birim değişken maliyet ve 220 TL satış fiyatı kullanılır.