Ukrayna STA'sı yürürlükte: Türk malı için 1 Ocak

2 Eki 2026 · 4 DK OKUMA · İHRACATHUB EDİTÖR EKİBİ

Türkiye-Ukrayna STA ne zaman ve nasıl yürürlüğe giriyor?

Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması (STA), 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi; Türk malına Ukrayna'da tercihli tarife ise 1 Ocak 2027'de başlıyor.

Anlaşma 3 Şubat 2022'de Kiev'de imzalandı; Ukrayna Parlamentosu 14 Temmuz 2026'da onayladı (Ukrayna Devlet Gümrük Servisi'ne göre 4932-IX sayılı yasa). Türkiye onay sürecini 2024'te tamamlamıştı.
Kapsam, Armonize Sistem'in 01-97. fasıllarındaki tüm mallar; her iki ülke menşeli ürünler için tarife çizelgeleri ya vergi muafiyeti ya da indirimli oran öngörüyor.
Ukrayna menşeli mallar Türkiye'ye 1 Ekim 2026'dan itibaren tercihli girebiliyor; Türk menşeli mallar Ukrayna'ya 1 Ocak 2027'den itibaren.
Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre anlaşma mal ticaretinin yanı sıra hizmetler, yatırım, e-ticaret, ticaretin kolaylaştırılması ve gümrük iş birliğini de düzenliyor; ikili ve transit kotasız karayolu taşımacılığı da kapsama dahil.
Resmî ortak hedef, ikili ticareti kısa vadede 10 milyar dolara çıkarmak.

Her iki taraf gümrük vergisini ne kadar indiriyor?

Türkiye vergiyi büyük oranda ilk günden kaldırıyor, Ukrayna ise indirimi yıllara yayıyor. Atlantic Council ve Ukrinform'un aktardığı çizelge şöyle:

Taraf	Ürün	Başlangıç	Sonra
Türkiye	Sanayi	%93,4	%1,5 (3-7 yıl)
Türkiye	Tarım	%7,6	%28,5 (3-7 yıl)
Ukrayna	Sanayi	%56	%43,2 (2-5 yıl)
Ukrayna	Tarım	%11,5	%53,7 (2-10 yıl)

Kaynaklar yüzdelerin kalem sayısına mı, ticaret hacmine mi ait olduğunu açıkça belirtmiyor; bu yüzden tabloyu "ürün gruplarının payı" olarak okuyun, kendi GTİP'nizin takvimini tarife çizelgesinden doğrulayın.

Rakamlar: Ukrayna'ya ne satıyoruz?

BM Comtrade verisine göre (Trading Economics aktarımı) Türkiye'nin Ukrayna'ya ihracatı 2025'te 3,97 milyar dolar oldu:

Grup	2025
Demir-çelik	568 milyon $
Elektrik-elektronik	468 milyon $
Mineral yakıt	464 milyon $
Makine	308 milyon $
Plastik	282 milyon $
Taşıt	231 milyon $

Ukrayna Ekonomi Bakanlığı iki yönlü ticareti 2025'te 8 milyar dolar, Ukrayna'nın Türkiye'ye ihracatını 2,7 milyar dolar olarak veriyor (Atlantic Council aktarımı). İki kaynağın toplamı birbirini tutmuyor; Ukrayna ve Türkiye istatistikleri sınıflandırma ve kayıt zamanı bakımından ayrışıyor. Bu yüzden tek bir rakamı kesin kabul etmeyin, yönü okuyun: Ukrayna'nın Türkiye'ye karşı ticaret fazlası savaşla birlikte açığa dönüştü ve Türk makine, taşıt, yakıt ve inşaat malzemesi talebi arttı.

Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?

Anlaşmanın asıl değeri, Ukrayna'nın savaş dönemi talebinde Türk malını üçüncü ülke rakiplerine karşı fiyat avantajlı hâle getirmesi. Ticaret Bakanlığı da anlaşmanın "üçüncü ülke tedarikçilerine karşı rekabet avantajı" sağlayacağını vurguluyor.

Ancak takvim bir tuzak içeriyor. Ukrayna'nın sanayi mallarında ilk günden kaldırdığı vergi, kalemlerin %56'sını kapsıyor; geri kalan %44'lük kısım 5 yıla kadar kademeli iniyor. Pratikte 1 Ocak 2027'de her Türk ürünü sıfır vergiyle girmeyecek. Hangi grupta olduğunuz, fiyat tekliflerinizi etkiliyor: uzun vadeli sözleşme imzalıyorsanız, vergi indirim takvimini fiyat formülüne yazın.

Üç etki ayrıca öne çıkıyor:

Ara mal avantajı: Atlantic Council'e göre anlaşma, revize Pan-Avro-Akdeniz menşe kurallarını içeriyor. Ukraynalı üreticiler Türk bileşenlerini kullanıp bitmiş ürünü AB'ye tercihli satabilecek. Bu, Türk ara mal ve yarı mamul ihracatçısına kalıcı bir talep kanalı açabilir; ancak bu bizim yorumumuz, somut kalem listesi yayımlanmadı.
Hassas sektörler: Atlantic Council, Türk tekstil, makine ve meyve-sebze üreticilerinin rekabetçi olduğunu, Ukraynalı karşılıklarının yüksek enerji maliyeti ve işgücü sıkıntısıyla zorlandığını yazıyor. Ukrayna Parlamentosu Ekonomik Kalkınma Komitesi Başkan Yardımcısı Dmytro Kysylevskyi ise anlaşmanın Türkiye için avantajlı, Ukrayna için dezavantajlı olduğunu söyledi. Bu, Ukrayna'da siyasi baskı ve gözden geçirme talebi riskini artırıyor.
Gözden geçirme maddesi: Anlaşma, onay sonrası seçili hükümlerin yeniden ele alınmasına imkân veriyor. Yani tarife indirimleri bugün kesin görünse de takvim değişebilir.

Kimleri etkiliyor?

En çok etkilenenler, Ukrayna'ya zaten düzenli satış yapan ve vergisi indirilecek kalemlerde bulunan firmalar:

Demir-çelik ve metal ürünleri: 568 milyon dolarla en büyük kalem; ürün bazlı takvim kritik.
Makine, elektrik-elektronik, taşıt ve plastik: 2025'te toplam yaklaşık 1,3 milyar dolarlık dört grup; savaş dönemi talebi bu kalemleri besliyor.
Tekstil ve hazır giyim: Atlantic Council Türk tekstilini rekabetçi buluyor; Ukrayna'nın bu gruptaki geçiş süreleri ürün bazlı, takvimi çizelgeden doğrulayın.
Meyve-sebze ve işlenmiş gıda: tarım takvimi uzun; Ukrayna'da vergi indirimi yavaş.

Ne yapmalı?

GTİP'inizi netleştirin. Tarife çizelgesinde hangi kategoride olduğunuzu belirlemek için GTİP rehberini kullanın.
Menşe belgesini hazırlayın. Ukrayna gümrüğü EUR.1 veya menşe beyanını kabul ediyor; hangi belgenin sizin için uygun olduğunu ATR mi EUR.1 mi rehberinden kontrol edin. 6.000 avroyu aşmayan sevkiyatlarda ihracatçı beyanı yeterli.
Belge setinizi gözden geçirin. İhracat belgeleri rehberi ile Ukrayna sevkiyatlarında eksik belge riskini kapatın.
Ödeme riskini fiyatlayın. Savaş koşullarında Ukrayna alıcısına vade verirken ülke riski aracıyla ve tahsilat riski aracıyla teminat senaryolarını hesaplayın.
Sözleşme maddesi ekleyin. 1 Ocak 2027 sonrasını kapsayan tekliflerde tarife indirimini fiyat formülüne bağlayan bir madde koyun.

Sıkça sorulan sorular

Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması ne zaman yürürlüğe girdi?

Anlaşma 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Türkiye Ticaret Bakanlığı mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi düzenlemelerinin 1 Ocak 2027'den itibaren uygulanacağını açıkladı. Anlaşma 3 Şubat 2022'de Kiev'de imzalanmış, Ukrayna Parlamentosu 14 Temmuz 2026'da onaylamıştı; Türkiye onay sürecini 2024'te tamamlamıştı.

Türk malına Ukrayna'da gümrük vergisi indirimi ne zaman başlıyor?

Ukrayna Devlet Gümrük Servisi'ne göre Türk menşeli malların Ukrayna'ya ithalatında tercihli tarife kodları 1 Ocak 2027'den itibaren uygulanacak. Ukrayna sanayi ürünlerinin yaklaşık %56'sında vergiyi başlangıçta kaldıracak; kalan %43,2'lik kısım en çok 5 yıllık geçiş sürecinde sıfırlanacak.

Tarım ürünlerinde Ukrayna pazarı ne kadar açılıyor?

Ukrayna tarım ürünlerinin yalnızca %11,5'inde vergiyi başlangıçta kaldırıyor. Kalan %53,7'lik kısım için 2 ila 10 yıl arası geçiş süreleri öngörülüyor. Meyve-sebze ve işlenmiş gıda ihracatçıları bu nedenle ürün bazlı tarife çizelgesine bakmalı; indirimin hızı kalemden kaleme büyük farklılık gösteriyor.

Ukrayna'ya tercihli tarifeden yararlanmak için hangi belge gerekiyor?

Ukrayna gümrüğü, menşe ispatı olarak EUR.1 dolaşım sertifikasını veya menşe beyanını kabul ediyor. Yetkilendirilmiş ihracatçı beyanı Pan-Avro-Akdeniz kuralları çerçevesinde yapılabiliyor; toplam değeri 6.000 avroyu aşmayan sevkiyatlarda ihracatçı beyanı yeterli. Belge olmadan 1 Ocak 2027'den sonra da normal tarife uygulanır.

Türkiye'nin Ukrayna'ya ihracatı ne kadar?

BM Comtrade verisine göre Türkiye'nin Ukrayna'ya ihracatı 2025'te 3,97 milyar dolar oldu; demir-çelik 568 milyon dolarla başı çekiyor. Ukrayna Ekonomi Bakanlığı iki yönlü ticareti 8 milyar dolar olarak veriyor; rakamlar arasındaki fark ölçüm yöntemlerinden kaynaklanıyor. Hedef kısa vadede 10 milyar dolar.

Anlaşma savaş koşullarında risk taşıyor mu?

Evet. Atlantic Council'e göre anlaşma, onay sonrası bazı hükümlerin gözden geçirilmesine izin veren özel bir madde içeriyor. Ukrayna'da ihracatçı için asıl risk tarife değil; ödeme, sevkiyat güvenliği ve sigorta. Vadeli satışlarda akreditif veya sigorta teminatı hâlâ standart önlem olmalı.