· Güncelleme: · 16 DK OKUMA · ihracathub Editör Ekibi
Kısa cevap
İhracatta kullanılan 25 belge dört grupta toplanır: 5 ticari belge (ticari fatura, proforma fatura, çeki listesi), 7 taşıma belgesi (konşimento, CMR, hava konşimentosu), 4 menşe belgesi (A.TR, EUR.1, Form A, REX) ve ürüne göre istenen 9 diğer belge (sağlık, fitosanitasyon, CE). Her sevkiyatın çekirdeği ticari fatura, taşıma belgesi ve gümrük müşavirinin gümrük idaresine sunduğu ihracat beyannamesidir.
Son güncelleme:
Ticari belgeler (5 adet)
| Belge | Tanımı | Nereden Alınır | Zorunlu mu? |
|---|---|---|---|
| Ticari Fatura | Satıcı tarafından düzenlenen fatura | Kendi sisteminiz | Zorunlu |
| Pro-forma Fatura | Teklif niteliğinde, sipariş öncesi | Satıcı | Siparişten önce |
| Packing List | Ambalaj detayları, ağırlık, boyut | Nakliyeci/Satıcı | Taşımada |
| Delivery Note | Sevkiye resepti, kimi götürüldüğü | Taşıyıcı | Teslimat sonrası |
| Insurance Certificate | Sigorta belgesi, kapsamı | Sigorta aracısı | CIF/CIP hükümleri |
Taşıma belgeleri (7 adet)
- Bill of Lading (Konşimento): Deniz taşıyıcısı tarafından, ayni haklar tanır
- CMR (Road Consignment Note): Karayolu taşıyıcısı tarafından, kara nakliyeler
- Air Waybill: Hava taşıyıcısı tarafından, hava nakliyeler
- CIM/SMGS: Tren taşıyıcısı tarafından, BTSK ve trenler
- Multimodal Transport Doc.: Birden fazla mod (deniz + kara) kombine
- Courier Note: DHL, FedEx, UPS gibi kurye firmalarından
- House B/L: Nakliyeci tarafından, alt seviyede konşimento
Menşe belgeleri (4 adet)
| Belge | Hangi Ülkeler | Verenin | Vade |
|---|---|---|---|
| A.TR | AB-27 + EFTA (UK hariç) | Gümrük mühürlü | 3 yıl |
| EUR.1 | STA ülkeleri (UK, Şili, Meksika) | Ticaret odası | 10 ay |
| Form A | GSP ülkeleri (Az gelişmiş) | Gümrük/TOBB | 15 ay |
| REX | Tüm ülkeler (tedarikçi beyanı) | Satıcı (yazılı) | Yazılı tarihte |
Diğer belgeler (9 adet)
- ATR Sertifikası: AB'ye giden ürünün menşe başvurusu (baskı teş.)
- Sağlık Sertifikası: Gıda, veteriner ürünleri için
- Fitosanitasyon Sertifikası: Bitkisel ürünler için
- CITES Belgesi: Nesli tükenmekte olan hayvanlar / bitkileri
- GMP Sertifikası: Pharmaceutical / kimya (iyi üretim uygulaması)
- CE Belgesi: Elektrik ve mekanik ürünler (AB)
- ISO Sertifikası: Kalite yönetimi (ISO 9001 vb.)
- Test Raporu (Laborat): Ürün standardları
- Gümrük Müşaviri İmzası: İhracat beyannamesi onayı
Sıkça sorulan sorular
İhracatta hangi belgeler zorunludur?
Her ihracatta ticari fatura zorunludur; taşıma moduna göre deniz yolunda konşimento (Bill of Lading), kara yolunda CMR, hava yolunda hava konşimentosu (Air Waybill) düzenlenir ve ihracat beyannamesi gümrük müşavirince onaylanır. 25 belgelik listenin geri kalanı duruma bağlıdır: sigorta belgesi CIF/CIP teslimlerde, menşe belgesi tercihli tarife için, sağlık veya fitosanitasyon sertifikası gıda ve bitkisel ürünlerde istenir.
Proforma fatura ile ticari fatura arasındaki fark nedir?
Proforma fatura, sipariş öncesinde satıcının düzenlediği teklif niteliğindeki faturadır; ticari fatura (commercial invoice) ise satış kesinleşince satıcının kendi sisteminden kestiği ve ihracatta zorunlu olan asıl faturadır. İkisi de 5 ticari belge arasında yer alır; diğerleri ambalaj, ağırlık ve boyut bilgisini veren çeki listesi (packing list), teslimat notu (delivery note) ve sigorta belgesidir.
Konşimento, CMR ve AWB arasındaki fark nedir?
Üçü de taşıyıcının düzenlediği taşıma belgesidir; fark taşıma modundadır. Konşimento (Bill of Lading) deniz taşımacılığında kullanılır ve mal üzerinde ayni hak tanır; CMR kara yolu, hava konşimentosu (Air Waybill, AWB) hava yolu içindir. Listedeki 7 taşıma belgesinin diğerleri demir yolu için CIM/SMGS, birden fazla modu birleştiren multimodal taşıma belgesi, kurye notu ve nakliyecinin düzenlediği House B/L'dir.
İhracatta hangi menşe belgeleri kullanılır?
Listede 4 menşe belgesi yer alır: A.TR, EUR.1, Form A ve REX. AB-27 ülkelerine giden ürünlerde A.TR, İngiltere ve Şili gibi serbest ticaret anlaşması (STA) ortaklarına EUR.1 kullanılır; Form A ise genelleştirilmiş tercihler sistemi (GSP) kapsamındaki pazarlarda gündeme gelir. Doğru belge, alıcının gümrükte tercihli tarifeden yararlanmasını sağlar; belge türünü alıcının ülkesine göre seçin.
Ürüne göre hangi ek sertifikalar gerekir?
Listedeki 9 diğer belge ürüne göre istenir: gıda ve veteriner ürünlerinde sağlık sertifikası, bitkisel ürünlerde fitosanitasyon sertifikası, nesli tükenmekte olan hayvan ve bitkilerde CITES belgesi, ilaç ve kimyada iyi üretim uygulaması (GMP) sertifikası, AB'ye elektrik ve mekanik ürünlerde CE belgesi. ISO 9001 kalite yönetimi sertifikası ve ürün standardını gösteren laboratuvar test raporları da bu gruptadır.
Kaynaklar
BU REHBERİN ARAÇLARI