TMO'nun buğday ihracat ihaleleri nasıl sonuçlandı?
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 17-18 Kasım 2026'daki iki ihracat ihalesinde toplam 500 bin ton buğdayın tamamını ton başına yaklaşık 301-307 dolar FOB'dan sattı. Türkiye'nin rekor hasat sonrası net ithalatçı rolünden bölgesel satıcı rolüne geçişinin ilk büyük işlemi bu.
- 17 Kasım: 400 bin ton ekmeklik buğday, 301-307 dolar/ton FOB. Tekirdağ, Bandırma ve Adana çıkışı 301 dolar; Mersin 306 dolar; İskenderun 306-307 dolar (Bursa Tarım, UkrAgroConsult). Tüccar bilgilerine göre hacmin tamamını Türk ticaret şirketi Aves aldı.
- Ekmeklik buğdayın yüklemesi iki partide: 15 Aralık 2026-8 Ocak 2027 ve 15 Ocak-12 Şubat 2027, beş limandan.
- 18 Kasım: 100 bin ton makarnalık buğday, tüccar bilgilerine göre 301,75-305,69 dolar/ton FOB; yükleme 7 Aralık 2026-7 Ocak 2027 (UkrAgroConsult).
- Sonuçlar geçici; TMO Genel Müdürlüğü onayına sunuldu.
Liman bazında açıklanan miktarlarla (Mersin 100 bin ton, İskenderun 2 x 50 bin ton, Tekirdağ ve Bandırma 75'er bin ton, Adana 50 bin ton) hesapladığımız ağırlıklı ortalama fiyat 303,6 dolar/ton.
Rakamlar: Arka plan ne?
USDA Tarım Ataşeliği'nin Ankara'dan yayımladığı 23 Ekim 2026 tarihli rapor, ihalenin neden şimdi yapıldığını gösteriyor.
| Gösterge | Değer | Dönem |
|---|---|---|
| Buğday üretimi | 23 mn ton | 2026/27 |
| TMO stoku | >10 mn ton | Hasat sonrası |
| İthalat tahmini | 2,8 mn ton | 2026/27 |
| Un ihracatı | 617 bin ton | Haz-Ağu 2026 |
| Makarna ihracatı | 560 bin ton | Haz-Ağu 2026 |
Kaynak: USDA FAS, TU2026-0026. Un ihracatı bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık %20 düştü, makarna %22 arttı; buğday ve ürünleri toplam ihracatı buğday eşdeğerinde 1,44 milyon ton ile %14 geriledi.
Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?
TMO'nun dış alıcıya sattığı fiyat, Türk un ihracatçısının dahilde işleme rejiminde ödediği fiyatla neredeyse aynı; bu da un sanayisinin hammadde avantajının büyük ölçüde kapandığı anlamına geliyor. USDA'ya göre TMO, Eylül'den beri DİR kapsamındaki un ve makarna ihracatçılarına stoktan buğdayı bölge ve türe göre yaklaşık 300 dolar/ton indirimli fiyatla veriyor. 17 Kasım ihalesinin ortalaması 303,6 dolar. Yani yabancı bir değirmen, Türk buğdayını Türk değirmencisinden kayda değer biçimde pahalıya almıyor.
Asıl karşılaştırma Avrupa menşeiyle. Fastmarkets'in 12 Kasım değerlendirmesinde %11 proteinli Fransız buğdayı 262 dolar/ton FOB, %12,5 proteinli Baltık ve Polonya buğdayı 266 dolar, Alman buğdayı 271 dolar seviyesindeydi. Kalite ve navlun farkları hesaba katılsa bile TMO fiyatı bu tekliflerin 30-45 dolar üzerinde. Bu farkın kalması, fiyat hassas un pazarlarında Avrupa buğdayından un öğüten rakip değirmenlere karşı Türk un ihracatçısının fiyat rekabetini zorlaştırıyor. Bu, USDA'nın un ihracatındaki %20'lik düşüş için verdiği tabloyla da örtüşüyor: Karadeniz'den sevkiyatın Ağustos başından beri neredeyse durması, Türk değirmencilerinin geleneksel ucuz Rus ve Ukrayna buğdayını kesti.
Makarnada durum farklı. Türkiye'nin yaklaşık 4 milyon ton durum üretimi (USDA) iç hammaddeyi bol tutuyor ve makarna ihracatı artıyor. Ancak TMO'nun durum buğdayını da ihracata açması, yerli makarnacıların hammadde fiyatında aşağı yönlü pazarlık alanını sınırlayabilir.
Bir eleştirel not: TMO'nun ihracatı stok fazlasını eritmek için tek seferlik bir hamle olabilir. 500 bin ton, 10 milyon tonu aşan stokun yalnızca yaklaşık %5'i. Yeni ihaleler gelip gelmeyeceği ve fiyatın ne olacağı, un ihracatçısının 2027 ilk çeyreği maliyetini doğrudan belirleyecek.
Kimleri etkiliyor?
- Un ihracatçıları (GTİP 1101): fiyat hassas pazarlarda, hammaddesini daha ucuz Avrupa buğdayından sağlayan değirmenlerle rekabet ediyor.
- Makarna ihracatçıları (GTİP 1902): hammaddesi yerli; ihracat artışını sürdürme şansı daha yüksek.
- Tahıl tüccarları: Türk limanlarından FOB buğday satışı yeni bir iş kalemi; Doğu Akdeniz fiyatı için referans oluşuyor.
- Kepek ve yem kullanıcıları: USDA, iç pazarda un üretimi azaldıkça kepek fiyatlarının sert yükseldiğini not ediyor.
Ne yapmalı?
- DİR kapsamında TMO'dan buğday alıyorsanız, maliyetinizi FOB Fransa ve FOB Baltık fiyatlarıyla haftalık karşılaştırın; ihracat fiyatlama hesaplayıcısı un teklifindeki marjı görmenizi kolaylaştırır.
- Teklifleri FOB yerine CFR verirken navlun riskini ayrı fiyatlayın; teslim şekli seçimi için Incoterms 2020 rehberini, maliyet için navlun hesaplama aracını kullanın.
- Un yerine daha yüksek katma değerli ürüne kaymayı değerlendirin: makarna, irmik ve unlu mamuller bugün hammadde avantajını daha iyi koruyor.
- TMO'nun yeni ihale ve DİR satış duyurularını takip edin; tahıl ve bakliyat sektör sayfası alıcı pazarları ve rakip menşeler için başlangıç noktası.
Sıkça sorulan sorular
TMO'nun 17 Kasım buğday ihracat ihalesinde fiyat ne oldu?
TMO'nun 17 Kasım 2026'daki 400 bin tonluk ekmeklik buğday ihracat ihalesinde fiyatlar ton başına 301-307 dolar FOB aralığında oluştu. Tekirdağ, Bandırma ve Adana çıkışlı partiler 301 dolar, Mersin 306 dolar, İskenderun 306-307 dolardan satıldı. Liman bazlı miktarlara göre ağırlıklı ortalama yaklaşık 303,6 dolar/ton. Sonuçlar TMO Genel Müdürlüğü onayına sunuldu.
Makarnalık buğday ihalesinde ne oldu?
TMO 18 Kasım 2026'da 100 bin ton makarnalık (durum) buğdayın tamamını sattı. UkrAgroConsult'un aktardığı tüccar bilgilerine göre fiyatlar 301,75-305,69 dolar/ton FOB arasında; yüklemeler 7 Aralık 2026-7 Ocak 2027 döneminde Adana, İskenderun ve Mersin'den yapılacak. Bu rakamlar geçici ihale sonuçlarıdır.
Türkiye'nin 2026 buğday üretimi ve ithalat ihtiyacı ne kadar?
USDA Tarım Ataşeliği'nin 23 Ekim 2026 tarihli raporuna göre Türkiye'nin 2026/27 buğday üretimi rekor 23 milyon ton, TMO stokları hasat sonrası 10 milyon tonu aştı. Buğday ithalatı tahmini 2,8 milyon tona indirildi; Karadeniz'de sevkiyatın Ağustos başından beri neredeyse durması ve TMO'nun satış politikası bu düşüşün iki nedeni.
Un ihracatı neden düşüyor?
USDA raporuna göre Haziran-Ağustos 2026'da un ihracatı bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık %20 azalarak 617 bin tona geriledi; makarna ihracatı ise %22 artışla 560 bin tona çıktı. Rapor, Türkiye'nin küresel un ihracatındaki payının düşmeye devam edeceğini varsayıyor. Rus ve Ukrayna buğdayına erişimin daralması un sanayisinin ucuz hammadde avantajını zayıflattı.
TMO dahilde işleme rejimindeki ihracatçıya buğdayı kaça satıyor?
USDA raporuna göre TMO, Eylül 2026'dan itibaren dahilde işleme rejimi (DİR) kapsamında çalışan un ve makarna ihracatçılarına stoktan buğday satmaya başladı ve ihracatçılara gönderdiği bilgilendirme yazısında indirimli fiyatları bölge ve türe göre ton başına yaklaşık 300 dolar olarak belirledi. Bu seviye, 17 Kasım ihracat ihalesindeki 301-307 dolarla neredeyse aynı.
Kaynaklar
- USDA Foreign Agricultural Service — Türkiye: Grain and Feed Update (TU2026-0026)
- UkrAgroConsult — Turkey provisionally sells 400 thsd tons of milling wheat for export
- UkrAgroConsult — Turkey provisionally sells 100 thsd tons of durum wheat for export
- Fastmarkets — Grains market update: wheat and corn trading subdued
- Bursa Tarım — TMO'nun buğday ihalesinde en yüksek fiyat 307 dolar