Tarım Ürünleri Alt-Sektörü

Bakliyat İhracatı: Tarım Ürünleri Alt-Sektörü Rehberi (2026)

Bakliyat, Tarım Ürünleri sektörünün stratejik bir alt-koludur. Yıllık $850 milyon ihracat hacmiyle ve +5.5% büyümeyle Nohut, Kırmızı Mercimek, Fasulye başta olmak üzere AB Ülkeleri, Ortadoğu, ABD pazarlarında rekabetçi konumdadır. Aşağıda zorunlu sertifikalar, alıcı profilleri, ihracat yol haritası ve devlet desteklerini bulabilirsiniz.

$850 milyonYıllık İhracat

+5.5%Büyüme

4.000+Firma

600.000+İstihdam

180+İhracat Ülkesi

Bakliyat Sektörüne Genel Bakış

Bakliyat, mercimek, nohut, fasulye ve barbunya gibi besin değeri yüksek ürünleri içermektedir. Türkiye, kırmızı mercimek ihracatında dünya liderlerindendir. Adana, Mersin, Konya ve Mardin işleme merkezleridir. Hindistan, Mısır ve AB pazarları aktif alıcılardır.

Öne Çıkan Ürünler: Nohut, Kırmızı Mercimek, Fasulye, Bezelye

Yıllık İhracat: $850 milyon (+5.5%)

Bakliyat 2026 Pazar Görünümü

TEPGE Kuru Baklagil Ürün Raporu 2025'e göre Türkiye 2024 yılında 357 bin ton ihracatla nohutta dünya 3. sırasına yükseldi (yıllık %24,4 artış, beş yılda toplam %48,1 artış). Dünya bakliyat ticaretinin 14 milyon tondan 20 milyon tona çıktığı ve 2034'te 23 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor.

Türkiye nohut ihracatında dünya 3. (357 bin ton, 2024) — önünde sadece Avustralya (1.651 bin t) ve Rusya (425 bin t).
Kuru baklagil ihracatının %99'u nohut, kuru fasulye, kırmızı ve yeşil mercimekten oluşuyor.
Üretim merkezleri: Konya, Ankara, Adana, Mersin, Gaziantep, Şanlıurfa.
Hedef pazarlar — Irak (geleneksel yemekte fasulye), Pakistan (yüksek bakliyat tüketimi), Hindistan, Cezayir, BAE, İtalya, İspanya, Romanya, Fas.

İlgili GTİP / HS kodları: 0713.10 (bezelye), 0713.20 (nohut), 0713.31-39 (fasulye), 0713.40 (mercimek)

Düzenleyici çerçeve: 2026 destek katsayısı 1. kategoride (mercimek, nohut): 310 TL/da temel + 310 TL/da planlı + 248 TL/da su kısıtı; AB ithalatı için Reg. (EC) 1881/2006 kapsamında ağır metal (Cd, Pb) limitleri, MRL (pestisit kalıntı) eşikleri uygulanıyor.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı TEPGE Kuru Baklagil Ürün Raporu 2025, Trade Map 2025

Bakliyat Sektöründe Karşılaşılan Sorunlar

Bu sektördeyseniz muhtemelen şu sorunlarla karşılaşıyorsunuzdur:

Bakliyat ihracatında AB bitki sağlığı denetim sıkılaşması ve pestisit kalıntı limitleri

İklim değişikliğinin verim ve ürün kalitesi üzerindeki artan olumsuz etkileri

Uluslararası sertifikasyon (GlobalGAP, organik) maliyeti ve denetim süreçleri

Hasat mevsimselliğinin lojistik ve depolama kapasitesi üzerinde oluşturduğu baskı

Çözüm Önerileri ve Fırsatlar

Bu zorluklara karşı Türk ihracatçıların kullandığı pratik yollar:

GlobalGAP ve organik sertifikasyonla AB premium perakende zincirlerine erişim imkânı

TİM UR-GE programı kapsamında kolektif marka oluşturma ve yurt dışı tanıtım

Soğuk zincir yatırımı ve işleme kapasitesi artışıyla raf ömrü uzatma ve uzak pazarlara erişim

FRUIT LOGISTICA Berlin'de Türkiye Pavilyonu çatısında Avrupa alıcılarıyla buluşma

Bakliyat İhracatının Hedef Pazarları

AB Ülkeleri

Bakliyat sektöründe AB Ülkeleri pazarı stratejik öneme sahiptir.

Ortadoğu

Bakliyat sektöründe Ortadoğu pazarı stratejik öneme sahiptir.

ABD

Bakliyat sektöründe ABD pazarı stratejik öneme sahiptir.

Rusya

Bakliyat sektöründe Rusya pazarı stratejik öneme sahiptir.

Çin

Bakliyat sektöründe Çin pazarı stratejik öneme sahiptir.

Kim Satın Alır? Alıcı Profilleri

Avrupa Perakende Zincirleri

Yüksek Hacim

Lidl, Aldi, Edeka gibi zincirler Bakliyat için GlobalGAP ve organik belgeli Türk tedarikçi arıyor

Ortadoğu Gıda İthalatçıları

Yüksek Hacim

Körfez ülkeleri Bakliyat için helal sertifikalı Türk tarım ürünleri tercih ediyor

Gıda İşleme Fabrikaları

Orta Hacim

Avrupa ve Rusya gıda işletmeleri Bakliyat için yüksek kaliteli Türk hammadde arıyor

Organik Ürün Alıcıları

Büyüyen Segment

Premium organik market zincirleri Bakliyat için organik sertifikalı Türk üreticiye yöneliyor

Gerekli Sertifikalar ve Standartlar

GlobalGAP

ZORUNLU (AB perakende)

İyi tarım uygulamaları; Avrupa perakende için zorunlu

Organik Tarım Sertifikası

ÖNERİLEN

EC 848/2018 kapsamında AB organik pazarına giriş

HACCP

ZORUNLU

İşlenmiş tarım ürünleri için gıda güvenliği

Helal & Kosher

ÖNERİLEN

Ortadoğu ve Yahudi pazarları için

Phytosanitary Sertifika

ZORUNLU

Bitki sağlığı belgesi; tüm tarım ihracatı için zorunlu

Bakliyat Sektöründe Öne Çıkan Trendler

Organik ve Coğrafi İşaret

Bakliyat kategorisinde organik sertifikalı ve coğrafi işaretli ürünler Avrupa premium raflarında 2-3x fiyat avantajı sağlıyor; Türkiye'nin çeşitli mikro klimaları güçlü bir üretim tabanı oluşturuyor

Gıda Güvenliği Dijitalleşmesi

Blockchain tabanlı ürün takibi ve QR kod köken belgesi Bakliyat ihracatçılarına Avrupa süpermarket zincirleriyle ortaklık kapısı açıyor

İklim Adaptasyonu

Bakliyat üretiminde iklim dirençli çeşit yatırımları ve akıllı sulama sistemleri uzun vadeli arz güvenilirliği sağlıyor

Plant Protein Hammaddesi

Bakliyat alanındaki baklagil ve yağlı tohum ürünleri, büyüyen bitki bazlı gıda endüstrisi için stratejik hammadde konumuna yükseliyor

Bakliyat İhracatında Adım Adım Yol Haritası

İhracatçı Kaydı

GTB ihracatçı sicili; ilgili tarım ürünleri ihracatçı birliği üyeliği

GlobalGAP Sertifikasyonu

Çiftlik düzeyinde GlobalGAP veya organik tarım sertifikasyon başvurusu

Bitki Sağlığı Belgesi

GKGM'den phytosanitary sertifikası; hedef pazara göre karantina protokolü

Fuar Katılımı

FRUIT LOGISTICA Berlin veya Gulfood Dubai'ya TİM desteğiyle katılım

Eximbank Finansmanı

Tarım ürünleri ihracat kredisi ve soğuk zincir lojistik finansmanı

Lojistik Kurulumu

Soğuk zincir taşıyıcı ve depo ağı kurulumu; raf ömrü takip sistemi

Önemli Uluslararası Fuarlar

FRUIT LOGISTICA Berlin

Berlin, Almanya

Küresel taze meyve-sebze fuarı

Anuga Köln

Köln, Almanya

Tarım ürünleri ihracatçıları için kritik fuar

Gulfood Dubai

Dubai, BAE

Körfez tarım ürünleri pazarı

AgroExpo İzmir

İzmir, Türkiye

Türkiye tarım ürünleri ihracat fuarı

Bakliyat Sektöründe İşletme Kurmak

Bakliyat alanında faaliyet göstermek için öncelikle Ticaret Sicilinde şirket tescili ve ilgili meslek odasına kayıt yaptırılması gerekmektedir. Tarım Ürünleri sektörünün dinamiklerine hakim, deneyimli bir ekip kurulması ve sektörel fuarlara katılım sağlanması rekabetçilik açısından kritiktir. KOSGEB destekli girişimcilik programları ve sektörel ihracatçı birliklerinin (TİM) UR-GE programları başlangıç aşamasında önemli finansal destek sağlamaktadır.

Bakliyat Sektöründe İhracatçılara Destekler

TİM — Bakliyat sektöründe ihracatçılara destek sağlamaktadır.
KOSGEB — Bakliyat sektöründe ihracatçılara destek sağlamaktadır.
Ziraat Bankası — Bakliyat sektöründe ihracatçılara destek sağlamaktadır.
Tarım Bakanlığı — Bakliyat sektöründe ihracatçılara destek sağlamaktadır.

Lider Üretim Şehirleri

Trabzon

Trabzon Bakliyat üretim merkezlerinden biridir.

İzmir

İzmir Bakliyat üretim merkezlerinden biridir.

Bursa

Bursa Bakliyat üretim merkezlerinden biridir.

Ankara

Ankara Bakliyat üretim merkezlerinden biridir.

Gaziantep

Gaziantep Bakliyat üretim merkezlerinden biridir.

Sık Sorulan Sorular

Bakliyat sektöründe ihracat yapabilmek için ne gerekli?

İhracat yapmak için Ticaret Bakanlığı'na ihracatçı belgesi başvurusu, vergi kaydı ve ilgili sektörel ihracatçı birliğine (TİM bağlantılı) üyelik temel gerekliliklerdir. Tarım Ürünleri sektörüne özgü kalite standartları ve hedef pazarın mevzuat gereklilikleri önceden araştırılmalıdır.

KOSGEB'in Bakliyat alanında hangi destekleri mevcut?

KOSGEB, İşletme Geliştirme Destek Programı kapsamında makine-ekipman alımı, yazılım, sertifikasyon, yurt dışı fuar katılımı ve danışmanlık hizmetleri için %30-60 oranında hibe desteği sağlamaktadır. Ayrıca KOBİ Proje Destek Programı AR-GE ve inovasyon faaliyetlerini desteklemektedir.

Hedef ihracat pazarlarında hangi sertifikasyonlar önem taşıyor?

AB pazarı için CE işareti ve ilgili AB direktiflerine uyum zorunludur. ABD pazarı için sektöre özgü FDA, UL veya ASTM standartları aranabilir. Körfez ülkeleri için SASO, Suudi Arabistan için GSO standartları ve helal sertifikası bazı ürünler için gereklidir. ISO 9001 ve ISO 14001 sertifikaları tüm pazarlarda güven artırıcı belgelerdir.

Tarım Ürünleri Sektörü Bağlamı

Bakliyat, Tarım Ürünleri sektörünün stratejik bir alt-kolu olarak Türkiye'nin ihracat ekosisteminde önemli bir yer tutmaktadır. Tarım Ürünleri sektörünün toplam ihracat hacmi $7.2 milyar seviyesindedir.

Tarım Ürünleri Sektörüne Dön

Tarım Ürünleri Diğer Alt-Sektörleri

Yaş Meyve ve Sebze

Yaş meyve ve sebze ihracatı, Türkiye'nin Akdeniz iklim avantajını yansıtan stratejik alt-sektördür. Domates, biber, nare...

→

Tahıl Üretimi

Tahıl üretimi, buğday, arpa, mısır ve çavdar gibi temel ürünleri kapsamaktadır. Konya, Ankara, Edirne ve Şanlıurfa başlı...

→

Yağlı Tohumlar

Yağlı tohumlar, ayçiçeği, soya, kanola ve susam gibi ürünleri kapsamaktadır. Trakya, Çukurova ve Karadeniz Bölgesi üreti...

→

Pamuk Üretimi

Pamuk üretimi, tekstil sektörünün ana hammaddesidir. Şanlıurfa, Aydın, Hatay ve Adana başlıca pamuk üretim bölgeleridir....

→

Tütün Üretimi

Tütün üretimi, geleneksel ve oryantal türleri kapsayan tarımsal alt-sektördür. İzmir, Manisa, Adıyaman ve Düzce başlıca ...

→

Çay Üretimi

Çay üretimi, Doğu Karadeniz Bölgesi'nin (Rize, Trabzon, Artvin) geleneksel ürünüdür. Türk çayı, geleneksel ve aromatik ç...

→