AB'de "çevre dostu" iddiası hangi tarihte yasaklanıyor?
AB'nin Yeşil Dönüşüm için Tüketicileri Güçlendirme Direktifi (Directive (EU) 2024/825, kısaca ECGT), 27 Eylül 2026'dan itibaren 27 üye devletin tamamında doğrudan uygulanabilir hale geliyor — yani bugünden dört gün sonra.
- Direktif 6 Mart 2024'te AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanmıştı; üye devletlerin ulusal hukuka aktarma süresi 27 Mart 2026'da doldu ve ek bir geçiş dönemi tanınmadı.
- Kanıt sunulmadan yapılan genel çevre iddiaları ("çevre dostu", "yeşil", "ekolojik", "sürdürülebilir") artık AB genelinde bağlayıcı bir "kara liste" kapsamında doğrudan yasak.
- Yalnızca karbon offset/kredi satın alarak yapılan "iklim nötr" veya "karbon nötr" ürün iddiaları da yasaklanan uygulamalar arasında.
- Bağımsız sertifikasyona dayanmayan, firmanın kendi belirlediği sürdürülebilirlik etiketleri ve puanlama sistemleri artık geçersiz sayılıyor.
- Almanya gibi üye devletler, direktifi kendi haksız rekabet mevzuatına (UWG) 12 Şubat 2026 itibarıyla uyarladı ve ihlaller için cironun %4'üne kadar ceza öngördü.
Hangi uygulamalar yasaklanıyor?
| Uygulama | Durum | Koşul |
|---|---|---|
| Kanıtsız "çevre dostu" | Yasak | Bağımsız kanıt yoksa |
| Offset ile "iklim nötr" | Yasak | Her koşulda |
| Kendi sertifikalı etiket | Yasak | 3. taraf onayı yoksa |
| Bağımsız sertifikalı etiket | İzinli | Tanınmış şema varsa |
Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?
Bu kural gümrükte değil, AB'deki pazar gözetim ve tüketici koruma otoritelerinde uygulanıyor. Türkiye AB ile gümrük birliği içinde olduğu için ürün fiziksel olarak sorunsuz gümrükten geçebilir — asıl risk, ürün AB'de listelendikten sonra ortaya çıkıyor. Bir rakip firma, tüketici derneği veya ulusal otorite, ürün sayfanızdaki "eco-friendly", "sürdürülebilir kumaş" gibi bir ifadeyi şikayet konusu yaparsa, kanıtı ibraz edemeyen listeleme kaldırılabilir ve firma haksız rekabet davasıyla karşılaşabilir.
En yaygın risk alanı, e-ihracatçıların ürün başlığı ve açıklamasında kullandığı genel ifadeler. Amazon, Etsy veya kendi e-ticaret sitesi üzerinden AB'ye satış yapan tekstil, kozmetik, ev tekstili ve el yapımı ürün ihracatçıları, "doğal", "geri dönüştürülebilir", "çevre dostu ambalaj" gibi ifadeleri sıkça pazarlama dili olarak kullanıyor. 27 Eylül'den itibaren bu ifadelerin her biri, ya somut ve doğrulanabilir bir veriyle (örneğin GOTS, OEKO-TEX gibi bağımsız bir sertifikayla) desteklenmeli ya da tamamen kaldırılmalı.
İkinci risk, kendi oluşturulan "eko-etiket" veya rozet sistemleri. Bazı firmalar ürün sayfalarında kendi tasarladıkları yeşil yaprak ikonu veya "X puan sürdürülebilirlik skoru" gibi görseller kullanıyor; bunlar bağımsız bir sertifikasyon şemasına dayanmıyorsa artık doğrudan yasak kapsamında. Bu, PPWR ambalaj tüzüğünün getirdiği fiziksel uygunluk yükümlülüğünden ayrı, tamamen pazarlama diline yönelik bir kural — yani ambalajınız PPWR'ye uygun olsa bile ürün açıklamanız ECGT'yi ihlal edebilir.
Kimleri etkiliyor
- AB'ye Amazon, Etsy, Trendyol Europe gibi pazaryerleri üzerinden satış yapan tekstil, ev tekstili, kozmetik ve el yapımı ürün ihracatçıları.
- Kendi e-ticaret sitesi veya D2C kanalıyla AB tüketicisine doğrudan satış yapan markalar.
- Ürün ambalajında veya pazarlama materyalinde kendi tasarladığı sürdürülebilirlik etiketi kullanan üreticiler.
- Kurumsal iklim raporunu veya offset alımını pazarlama metninde "iklim nötr ürün" şeklinde kullanan firmalar.
Ne yapmalı?
- Amazon Global satış rehberini kullanarak ürün listelemelerinizdeki "eco-friendly", "sürdürülebilir" gibi genel ifadeleri tarayın ve her biri için bağımsız kanıt veya sertifika bağlantısı ekleyin.
- E-pazaryeri analizörü aracıyla hedef pazaryerinizin (Amazon, Etsy) kendi içerik politikalarının ECGT ile ne ölçüde örtüştüğünü kontrol edin.
- Etsy ve Trendyol karşılaştırma rehberinden platform bazlı ürün açıklaması kurallarını gözden geçirin; her iki platformun da AB tüketicisine yönelik listelemeleri artık bu direktife tabi.
- Ambalaj ve etiketleme rehberini PPWR ile birlikte okuyun — ambalaj fiziksel uygunluğu ile ürün pazarlama dili artık iki ayrı ama birbirini tamamlayan uyum yükümlülüğü.
- Kendi tasarladığınız bir sürdürülebilirlik rozeti kullanıyorsanız, 27 Eylül'den önce bunu GOTS, OEKO-TEX veya benzeri tanınmış bir bağımsız sertifikasyon şemasıyla değiştirmeyi veya tamamen kaldırmayı planlayın.
Sıkça sorulan sorular
Direktif hangi tarihte ve nerede yürürlüğe giriyor?
AB'nin Yeşil Dönüşüm için Tüketicileri Güçlendirme Direktifi (Directive (EU) 2024/825), 27 Eylül 2026'dan itibaren 27 üye devletin tamamında uygulanabilir hale geliyor. Direktif 6 Mart 2024'te yürürlüğe girmişti; üye devletlerin iç hukuka aktarma son tarihi 27 Mart 2026'ydı ve ek bir geçiş süresi tanınmadı.
Hangi ifadeler artık yasak?
Kanıt sunulmadan yapılan genel ifadeler — 'çevre dostu', 'yeşil', 'ekolojik', 'sürdürülebilir', 'doğaya saygılı' gibi — bağımsız doğrulanabilir bir kanıta dayanmadıkça AB genelinde yasak. Ürünün yalnızca bir yönüyle ilgili bir iddianın ürünün veya markanın tamamı için genelleştirilmesi de aynı şekilde yasaklanan uygulamalar arasında.
'İklim nötr' veya karbon offsetli ürün iddiaları ne oluyor?
Sadece sera gazı salımı telafisine (karbon kredisi/offset) dayanan 'iklim nötr', 'karbon nötr' gibi ürün düzeyi iddiaları 27 Eylül'den itibaren doğrudan yasaklanıyor. Kurumsal düzeydeki iklim raporlaması bu yasağın dışında; ancak bir şirket raporundaki ifade tüketiciye yönelik pazarlamada kullanılırsa direktifin kapsamına giriyor.
Kendi oluşturduğumuz sürdürülebilirlik etiketini kullanabilir miyiz?
Hayır, artık değil. Bağımsız bir sertifikasyon şemasına dayanmayan, şirketin kendi belirlediği puanlama veya rozet sistemine dayalı sürdürülebilirlik etiketleri 27 Eylül'den itibaren yasaklanan uygulamalar listesinde. Etiketin geçerli sayılması için tanınmış, üçüncü taraf denetimli bir sertifikasyon şemasına dayanması gerekiyor.
Kurallara uymayan firmalar için ceza riski nedir?
Ceza miktarı üye devlete göre değişiyor. Örneğin Almanya'da 12 Şubat 2026'da yürürlüğe giren Haksız Rekabet Kanunu (UWG) değişikliğiyle ihlaller 50.000 euroya kadar idari para cezasına, yıllık cirosu 1,25 milyon euroyu aşan firmalar için cironun %4'üne kadar cezaya tabi olabiliyor. Rakip firmalar ve tüketici dernekleri de haksız rekabet davası açabiliyor.
Bu kural Türk e-ihracatçısını neden ilgilendiriyor?
AB'ye Amazon, Etsy gibi pazaryerleri veya kendi e-ticaret sitesi üzerinden satış yapan her Türk firması, ürün başlığında, açıklamasında veya görselinde 'eco-friendly', 'sürdürülebilir' gibi ifadeler kullanıyorsa direktifin doğrudan muhatabı. Kural gümrükte değil AB pazar gözetim ve tüketici koruma otoritelerinde uygulanıyor; yani ürün AB'ye girse bile listeleme sonradan şikayet üzerine incelenebiliyor.