Karadeniz yüklerine hangi ek ücretler geldi?
İki büyük konteyner taşıyıcısı Kasım 2026'da Karadeniz yüklerine konteyner başına savaş riski kaynaklı ek ücret koydu: CMA CGM 9 Kasım'dan itibaren 35 dolar/TEU, Maersk 14 Kasım'dan itibaren 30 dolar/TEU.
- CMA CGM: Karadeniz ülkelerine giden ve bu ülkelerden çıkan tüm yükler, 9 Kasım 2026'dan itibaren düzenlenen konşimentolar. ABD, Avustralya, Yeni Zelanda ve bazı Latin Amerika ülkelerinde başlangıç 1 Aralık 2026.
- Maersk: 13 Kasım tarihli duyuruyla Bulgaristan, Gürcistan ve Romanya çıkışlı (OCE) ve varışlı (OCR) yükler; 20 fit için 30 dolar, 40-45 fit için 60 dolar. Düzenlemeye tabi ülkelerde başlangıç 14 Aralık 2026; Çin çıkışlı Romanya yükleri OCR'den muaf.
- Tetikleyici: Londra sigorta piyasasının Ortak Savaş Komitesi (Joint War Committee), 16 Eylül 2026 tarihli JWLA-035 genelgesiyle Karadeniz'i riskli bölgeler listesine aldı. İki taşıyıcı da gerekçe olarak bu kararı gösteriyor.
- Sigorta tarafı: Sektör kaynaklarına göre en riskli seferlerde gövde savaş riski primi gemi değerinin %20'sine kadar çıktı; bu teklifler ağırlıklı olarak Novorossiysk'e giden belirli gemiler için.
Rakamlar
| Taşıyıcı | 20 fit | 40 fit | Başlangıç |
|---|---|---|---|
| CMA CGM | 35 $ | 70 $ | 9 Kasım |
| Maersk | 30 $ | 60 $ | 14 Kasım |
Konteyner başına 30-35 dolar, önceki haberimizde aktardığımız Drewry bileşik endeksinin 12 Kasım'daki 4.305 dolarlık (40 fit) seviyesinin yanında küçük görünür. Ama bu ücret Akdeniz-Karadeniz arasındaki kısa mesafeli hatlarda toplam navlunun çok daha büyük bir payıdır ve her konteynere, iki yönde de eklenir.
JWLA-035 ne diyor ve Türkiye nerede duruyor?
Genelge Karadeniz'in tamamını listeye alırken Rusya ve Ukrayna dışındaki kıyı ülkelerinin karasularını kapsam dışında tutuyor. Yani Türkiye, Bulgaristan, Romanya ve Gürcistan'ın karasuları listede değil; ancak bu limanlara giden gemilerin geçtiği uluslararası sular ve münhasır ekonomik bölgeler listede.
Listeye giren bölgeye sefer yapan armatör, savaş riski sigortacısına bildirim yapmak ve sefer bazında ek prim ödemek zorunda. Taşıyıcıların ek ücreti, bu primin konteyner başına yansıtılmış hâli.
Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?
Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan'a deniz yoluyla konteyner gönderen Türk ihracatçının navlun teklifi bu ay iki taşıyıcıda konteyner başına 30-70 dolar arttı. Asıl soru, maliyeti kimin taşıyacağı.
Teslim şekli belirleyici. CIF veya CFR ile satıyorsanız ek ücret sizin faturanıza düşer ve fiyat teklifinize zaten yansıtılmamışsa marjınızdan çıkar. FOB satışta kalem alıcının navlun faturasına gider; ama alıcı yeni maliyeti fiyat pazarlığına taşıyabilir.
Türk limanları belirsiz bölgede. Maersk kapsamına Türkiye'yi almadı. CMA CGM ise "Karadeniz ülkeleri" diyor ve örnek liman olarak yalnızca Köstence, Poti, Varna ve Burgaz'ı sayıyor; Türkiye'yi açıkça dışarıda bırakmıyor. Samsun veya Trabzon çıkışlı bir yükte bu kalemin faturaya girip girmediği, yazılı teklif görmeden bilinemez.
Kafkasya ve Orta Asya rotası pahalanıyor. Poti ve Köstence, Orta Asya'ya giden yüklerde aktarma noktası. Bu limanlar üzerinden yük gönderen ihracatçı için ek ücret, karayolu ve demiryolu alternatifiyle karşılaştırmayı yeniden açıyor.
Rakip taşıyıcılar izleyebilir. Bugün iki taşıyıcı açıkladı; JWLA-035 tüm piyasa için geçerli olduğu için diğer hatların da benzer kalem eklemesi beklenebilir. Bu bizim değerlendirmemizdir, henüz duyurulmuş değil.
Kimleri etkiliyor?
- Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan'a konteynerle satanlar: İnşaat malzemesi, tekstil, gıda, beyaz eşya ve makine ihracatçıları.
- CIF/CFR ile satan KOBİ'ler: Fiyatı sabit, navlunu kendisi ödeyen ve marjı ince olan firmalar.
- Karadeniz limanlarından yükleme yapanlar: Samsun ve Trabzon çıkışlı yüklerde kapsam teyit edilmeli.
- Orta Koridor kullanıcıları: Poti ve Köstence aktarmalı Orta Asya sevkiyatları.
Ne yapmalı?
- Kasım ve Aralık tekliflerinizi navlun maliyet hesaplayıcı ile 30-70 dolarlık ek kalemle yeniden hesaplayın.
- Yeni sözleşmelerde savaş riski ek ücretinin kime ait olduğunu açık yazın; teslim şeklini Incoterms seçim aracı ve Incoterms 2020 rehberi ile gözden geçirin.
- Taşıyıcınızdan Türk limanları için ek ücretin uygulanıp uygulanmadığını yazılı isteyin; alternatif hatları nakliye firması karşılaştırma rehberi ile kıyaslayın.
- Kargo sigortası poliçenizde savaş riski klozunun (Institute War Clauses) bulunup bulunmadığını kargo sigortası sayfasından da yararlanarak doğrulayın.
- Genel navlun düşüşüyle birlikte okuyun: Asya-Avrupa hattında fiyatlar gerilerken Karadeniz'de maliyet yükseliyor (önceki haberimiz).
Sıkça sorulan sorular
CMA CGM'in Karadeniz savaş riski ek ücreti ne kadar ve ne zaman başladı?
CMA CGM, Karadeniz ülkelerine giden ve bu ülkelerden çıkan tüm yükler için 20 fitlik konteyner (TEU) başına 35 dolar savaş riski ek ücreti (War Risk Surcharge) uyguluyor. Ücret 9 Kasım 2026'dan itibaren düzenlenen konşimentolara uygulanıyor; ABD, Avustralya, Yeni Zelanda ve bazı Latin Amerika ülkelerinde başlangıç 1 Aralık 2026. Kuru, frigorifik ve özel yük ayrımı yapılmıyor.
Maersk'in Karadeniz ek ücreti hangi ülkeleri kapsıyor?
Maersk'in 13 Kasım 2026 tarihli duyurusuna göre acil operasyon maliyeti ek ücreti (ihracatta OCE, ithalatta OCR) yalnızca Bulgaristan, Gürcistan ve Romanya çıkışlı ve varışlı yükleri kapsıyor. Tutar 20 fitlik konteyner için 30 dolar, 40 ve 45 fitlik için 60 dolar. Düzenlemeye tabi olmayan ülkelerde 14 Kasım, ABD gibi düzenlemeye tabi ülkelerde 14 Aralık 2026'da başlıyor.
Karadeniz neden savaş riski bölgesi sayılıyor?
Londra sigorta piyasasının Ortak Savaş Komitesi (Joint War Committee) 16 Eylül 2026 tarihli JWLA-035 genelgesiyle Karadeniz'in tamamını riskli bölgeler listesine aldı. Tanım, Rusya ve Ukrayna dışındaki kıyı ülkelerinin karasularını kapsam dışı tutuyor. Listeye giren bölgeye sefer yapan armatör, savaş riski sigortacısına bildirim yapmak ve ek prim ödemek zorunda kalıyor.
Ek ücret Türk limanlarından çıkan yüke de uygulanır mı?
Maersk'in kapsamında Türkiye yok; yalnızca Bulgaristan, Gürcistan ve Romanya sayılıyor. CMA CGM'in duyurusu ise 'Karadeniz ülkeleri' diyor ve Köstence, Poti, Varna ve Burgaz'ı örnek veriyor; Türkiye'yi açıkça ne kapsıyor ne dışarıda bırakıyor. Samsun, Trabzon gibi Karadeniz limanlarından veya bu ülkelere yük gönderiyorsanız, 9 Kasım 2026 sonrası teklifte kalemin olup olmadığını yazılı teyit edin.
Savaş riski sigorta primleri ne kadar yükseldi?
Sektör kaynaklarına göre Kasım 2026'da en riskli Karadeniz seferlerinde gövde savaş riski primi gemi değerinin yüzde 20'sine kadar çıktı. Bu teklifler ağırlıklı olarak Novorossiysk'teki Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu terminaline giden belirli gemiler için verildi; bölgedeki çoğu teklif daha düşük. 40 milyon dolarlık bir gemi için yüzde 20, sefer başına 8 milyon dolar demek.
Kaynaklar
- CMA CGM — War Risk Surcharge to/from Black Sea
- Maersk — Emergency Operational Cost Export and Recovery (OCE/OCR), Bulgaria, Georgia, Romania
- Joint War Committee — JWLA-035 Listed Areas, 16 Eylül 2026 (FA Maritime aktarımı)
- Container Management — CMA CGM introduces US$35 per teu war risk surcharge on Black Sea cargo
- Beinsure — Black Sea war risk insurance premiums surge to 20% of vessel value