AB'nin ETS teklifi CBAM maliyetini yavaşlatıyor

9 Eyl 2026 · 4 DK OKUMA · İHRACATHUB EDİTÖR EKİBİ

AB Komisyonu CBAM'in serbest tahsis takvimini neden değiştirmek istiyor?

AB Komisyonu, 17 Temmuz 2026'da kabul ettiği COM(2026) 616 sayılı teklifle, AB Emisyon Ticaret Sistemi'nin (ETS) sanayiye tanıdığı ücretsiz karbon tahsisinin sona erme takvimini yavaşlatmayı öneriyor. Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi'nin (EPRS) analizine göre teklif, serbest tahsisin kademeli olarak sona ermesini 2038'e kadar uzatan daha yavaş bir geçiş öngörüyor — yürürlükteki takvimde bu tarih 2034.

Yürürlükteki AB mevzuatına (Direktif 2003/87/EC'nin 10a(1a) maddesi) göre CBAM faktörü — ithalatçının karbon sertifikası ödemek zorunda olduğu emisyon payı — 2026'da %2,5'ten başlayıp 2030'da %48,5'e, 2034'te %100'e ulaşıyor; en sert sıçrama 2029'dan 2030'a geçişte (%22,5'ten %48,5'e) yaşanıyor.
COM(2026) 616 kabul edilirse, CBAM kapsamındaki sektörlerde 2028'den itibaren serbest tahsisin 15 puanlık bölümü geri getirilecek ve tam geçiş 2038'e ertelenecek.
Sanayi analizlerine göre (SMM Metal, sektör kaynakları) çelikte serbest tahsis 2030'da %59'a çıkacak, 2037'ye kadar %15'te sabit kalacak ve ancak 2038'de sıfıra inecek — yürürlükteki takvimde bu oran 2030'da %51,5, 2034'te ise zaten sıfır.
Teklif henüz yasa değil: Avrupa Parlamentosu ve Konsey arasındaki olağan yasama sürecinde (ortak karar) ele alınıyor; uzlaşmanın 2027 başında sağlanması hedefleniyor.

Rakamlar

Yıl	Yürürlükte	Teklif
2030	%51,5 serbest	%59 serbest
2034	%0 serbest	%15 serbest
2038	—	%0 serbest

(Oranlar demir-çelik sektöründe kalan serbest tahsis payını gösteriyor; CBAM faktörü bunun tümleyeni.)

Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?

Bu teklif kabul edilirse, AB'ye çelik, alüminyum, çimento veya gübre satan Türk ihracatçısının karşılaştığı CBAM sertifika maliyeti, özellikle 2028-2037 aralığında, bugün yürürlükteki takvime göre daha yavaş artacak. Sebep şu: CBAM sertifika yükümlülüğü, ithal ürünün gömülü emisyonu ile AB'deki eşdeğer üreticinin hâlâ aldığı serbest tahsis arasındaki farka göre hesaplanıyor. AB'li üreticiye daha uzun süre daha yüksek serbest tahsis tanınırsa, ithalatçının ödemesi gereken net sertifika sayısı da o ölçüde düşük kalıyor.

SteelOrbis/EUROMETAL'in Eylül 2026 başı itibarıyla aktardığına göre AB ETS izin fiyatı o tarihte yaklaşık 82 euro/ton, Komisyon'un 2026 ikinci çeyrek için açıkladığı resmî CBAM sertifika fiyatı ise 75,28 euro/ton civarındaydı — bu tek kaynaklı piyasa verisi, güncel maliyet hesaplarında referans olarak kullanılabilir ama bağımsız doğrulama gerektirir. Yürürlükteki takvimde 1 tonluk BF-BOF çeliğin net CBAM maliyeti, 2030'da bu fiyat seviyesinde yaklaşık 73 euro/tona sıçrıyor; teklif kabul edilirse serbest tahsis %59'da kaldığı için bu sıçrama daha ılımlı kalacak. Ancak dikkat: teklif şu an yalnızca bir Komisyon önerisi — bağlayıcı değil. Türk ihracatçısının 2026-2027 fiyat tekliflerini ve uzun vadeli sözleşmelerini hâlâ yürürlükteki, daha sert takvime göre kurması; teklif kabul edilirse ortaya çıkacak farkı ise bir yukarı yönlü risk azaltıcı olarak görmesi daha sağlıklı bir yaklaşım.

Teklifin kaderi de belirsiz: AB çelik sanayi dernekleri teklifi yetersiz bulurken, kâğıt sektörü gibi başka gruplar paketin farklı bir bölümünü (genel karşılaştırma ölçütü güncellemesi) sert eleştiriyor. Parlamento ve Konsey'in metni önemli ölçüde değiştirmesi mümkün; bu yüzden 2027 başına kadar takvimde belirsizlik sürecek.

Kimleri etkiliyor

CBAM kapsamındaki altı sektör — demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik — bu takvim tartışmasından etkileniyor. Türkiye'nin AB'ye yönelik demir-çelik ve alüminyum ihracatı hacim olarak CBAM eşiğini (yılda 50 ton) büyük ölçüde aştığından, kurumsal ölçekli neredeyse tüm çelik ve alüminyum ihracatçısı doğrudan etkileniyor. AB'deki alıcı firmalar da tedarikçi seçiminde bu maliyet projeksiyonunu kullanacağından, gelişmeyi takip etmeyen ihracatçı fiyat rekabetinde dezavantaja düşebilir.

Ne yapmalı?

İki senaryolu maliyet planı kurun — hem yürürlükteki sert takvimi hem COM(2026) 616'nın öngördüğü yumuşatılmış takvimi 2030 ve 2034 için ayrı ayrı hesaplayın. CBAM 2026 rehberi
Uzun vadeli AB sözleşmelerinde fiyat gözden geçirme maddesi isteyin — takvim netleşene kadar 2028 sonrası CBAM maliyetini tek taraflı üstlenmeyin.
GTİP-ülke kombinasyonunuzu güncel tutun — hangi ürün grubunun serbest tahsis oranından ne ölçüde etkileneceğini görmek için. GTİP kodları rehberi
Kâr marjınızı iki senaryoya göre stres testine tabi tutun. İhracat kârlılık hesaplayıcı
Sektörünüze özel danışmanlık desteğinden faydalanın. Demir-çelik CBAM danışmanlığı

Sıkça sorulan sorular

COM(2026) 616 teklifi ne zaman kabul edildi ve ne öneriyor?

AB Komisyonu, 17 Temmuz 2026'da COM(2026) 616 sayılı teklifi kabul etti. Teklif, AB ETS'nin sanayiye tanıdığı serbest karbon tahsisinin sona erme takvimini yavaşlatıyor: CBAM kapsamındaki sektörlerde 2028'den itibaren serbest tahsisin 15 puanlık bölümü geri getiriliyor ve tam geçiş 2034 yerine 2038'de tamamlanıyor. Teklif henüz yasalaşmadı, Avrupa Parlamentosu ve Konsey'in onayını bekliyor.

CBAM faktörü nedir ve yürürlükteki takvimde nasıl artıyor?

CBAM faktörü, ithalatçının emisyonları için karbon sertifikası ödemek zorunda olduğu payı gösteriyor. Direktif 2003/87/EC'nin 10a(1a) maddesine göre bu oran 2026'da %2,5, 2029'da %22,5, 2030'da %48,5 ve 2034'te %100'e ulaşıyor. En sert artış 2029'dan 2030'a geçişte, tek yılda ikiye katlanan sıçrama şeklinde yaşanıyor.

Teklif kabul edilirse çelik sektöründe serbest tahsis nasıl değişecek?

Sanayi analizlerine göre çelik sektöründe serbest tahsis 2030'da yürürlükteki %51,5 yerine %59'a çıkacak, 2037'ye kadar %15 seviyesinde tutulacak ve tam geçiş ancak 2038'de, sıfır serbest tahsisle tamamlanacak. Bu, Türk çelik ihracatçısının karşılaştığı net CBAM maliyetinin 2028-2037 arasında planlanandan daha yavaş artacağı anlamına geliyor.

Teklif ne zaman yasalaşabilir?

COM(2026) 616, Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi arasındaki olağan yasama sürecine (ortak karar) girdi; taraflar arasında uzlaşmanın 2027 başında sağlanması hedefleniyor. Süreç sonunda metin önemli ölçüde değişebilir; bazı sanayi grupları teklifi yetersiz, bazıları ise fazla bulup itiraz ediyor.

Türk ihracatçısı bu belirsizlik döneminde ne yapmalı?

İhracatçının hem yürürlükteki sert takvimi hem teklifin öngördüğü yumuşatılmış senaryoyu ayrı ayrı fiyatlandırması, uzun vadeli AB sözleşmelerine 2028 sonrası için fiyat gözden geçirme maddesi eklemesi ve GTİP bazlı maliyet hesaplarını güncel tutması öneriliyor.

CBAM hangi Türk sektörlerini kapsıyor?

CBAM demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik ürünlerini kapsıyor. Türkiye'nin AB'ye yönelik çelik ve alüminyum ihracatı, yıllık 50 tonluk CBAM eşiğini büyük ölçüde aştığından bu sektörlerdeki hemen her kurumsal ölçekli ihracatçı doğrudan etkileniyor.