İngiltere'nin karbon sınır vergisi ne zaman başlıyor?
İngiltere hükümeti 2025 Bütçesi'nde, 2025-26 Finans Yasası ile kendi karbon sınır düzenlemesini (UK CBAM) yasalaştıracağını ve mekanizmanın 1 Ocak 2027'de yürürlüğe gireceğini teyit etti. gov.uk'un resmi factsheet'ine göre kapsam alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve demir-çelik sektörleriyle sınırlı; cam ve seramik, 2023'teki ilk öneriye rağmen son kararla kapsam dışında bırakıldı.
İngiltere'nin modeli AB'ninkinden farklı kurgulanmış: AB CBAM ithalatçının sertifika satın almasını gerektirirken, İngiltere'ninki HMRC'nin (İngiltere Gelir ve Gümrük İdaresi) doğrudan yönetimindeki bir vergi. Temel takvim şöyle:
- Muafiyet eşiği: CBAM kapsamındaki malların yıllık ithalat değeri 50.000 sterlinin altında kalan şirketler kayıt ve ödeme yükümlülüğünden muaf.
- İlk hesap dönemi 2027 takvim yılının tamamını kapsayacak; ilk beyan ve ödeme 31 Mayıs 2028'e kadar yapılmalı. 2028'den itibaren dönem üçer aylık hale gelecek.
- Yükümlülük doğrudan İngiliz ithalatçıda; tutar, ürünün gömülü emisyonu ile üretildiği ülkedeki karbon fiyatı (varsa) ile İngiltere'de uygulanacak karbon fiyatı arasındaki farka göre hesaplanacak.
Rakamlar
| Kalem | Detay |
|---|---|
| Başlangıç tarihi | 1 Ocak 2027 |
| Muafiyet eşiği | 50.000 £/yıl |
| İlk beyan tarihi | 31 Mayıs 2028 |
| Kapsam dışı | Cam, seramik |
Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?
Bu takvim, İngiltere pazarını büyüten Türk çelik ihracatçıları için doğrudan önemli. Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) verilerine göre Türkiye'nin İngiltere'ye çelik ihracatı 2026'nın ilk yarısında yıllık %246 artarak 407 bin tona ulaştı — aynı dönemde AB'ye giden hacim %22 gerilerken İngiltere, Türk çelik sektörünün en hızlı büyüyen rotasına dönüştü. İngiltere ayrıca Türkiye'yi kendi çelik ithalat kotalarında ayrı ülke kalemi olarak tanıyor; yani Türkiye zaten bu pazarda önemli bir tedarikçi konumunda.
Sorun şurada: Türkiye'nin kendi emisyon ticaret sistemi (TR-ETS) 2026-2027'de henüz pilot aşamada. Çerçeve mevzuatı 27 Ağustos 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı, ancak tahsisat miktarları ve fiilen işleyen bir karbon fiyatı henüz netleşmedi; tam uygulama dönemi 2028-2035'e planlanıyor. Bu, hem AB CBAM hem de gelecekteki İngiltere CBAM'ı hesaplanırken Türk üreticilerin düşebileceği işlemiş bir yerli karbon maliyeti bulunmadığı, dolayısıyla gömülü emisyonun büyük kısmının tam vergiye tabi kalacağı anlamına geliyor. Rakip AB üreticileri ise EU ETS üzerinden ödedikleri karbon fiyatını (varsa) benzer şekilde mahsup edebiliyor — ancak İngiltere'nin kendi ETS'sini işletmesi nedeniyle bu karşılaştırma sektöre göre değişebilir.
15 aylık süre, veri toplama altyapısını kurmak için kısa sayılabilir: AB CBAM sürecinden geçen firmalar için üretim tesisi bazında emisyon hesaplama deneyimi bir avantaj, ancak İngiltere'nin ürün kapsamı ve raporlama formatı AB'ninkiyle birebir aynı değil — ayrı bir uyum çalışması gerekiyor.
Kimleri etkiliyor
İngiltere'ye çelik, alüminyum, çimento, gübre veya hidrojen satan tüm Türk ihracatçıları kapsamda. Özellikle İngiltere pazarını 2026'da hızla büyüten çelik ve alüminyum üreticileri, İngiliz ithalatçı müşterilerinden önümüzdeki dönemde emisyon verisi talebiyle karşılaşabilir.
Ne yapmalı?
- AB CBAM için hazırlanan gömülü emisyon verisini İngiltere'nin ürün ve kod kapsamına göre gözden geçirin — ikisi aynı format değil (AB CBAM 2026 rehberi).
- İngiliz müşterilerinizle emisyon verisi paylaşım süreci ve maliyet paylaşımı konusunu şimdiden sözleşmelere yansıtın.
- Ürünlerinizin İngiltere CBAM kapsamındaki tam GTİP/CN kod eşleşmesini doğrulayın (GTİP kodları rehberi).
- Demir-çelik sektöründe CBAM danışmanlığı ihtiyacı olan firmalar için sektörel destek sayfasına bakın (AB CBAM danışmanlığı).
Sıkça sorulan sorular
İngiltere CBAM'ı ne zaman başlıyor?
İngiltere hükümetinin resmi factsheet'ine göre UK CBAM 1 Ocak 2027'de yürürlüğe giriyor. İlk hesap dönemi 2027 takvim yılının tamamını kapsayacak; ilk beyan ve ödeme 31 Mayıs 2028'e kadar yapılmalı.
İngiltere CBAM'ı hangi sektörleri kapsıyor?
gov.uk'a göre kapsam alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ile demir-çelik sektörleriyle sınırlı. Cam ve seramik, 2023'teki ilk öneriye rağmen 2027 kapsamı dışında bırakıldı.
İngiltere CBAM'ı ile AB CBAM'ı arasındaki fark ne?
AB CBAM ithalatçının sertifika satın almasını gerektiren bir mekanizma; İngiltere'ninki ise HMRC tarafından yönetilen doğrudan bir vergi. Ayrıca İngiltere'de eşik tonaj değil, yıllık 50.000 sterlinlik ithalat değeri üzerinden hesaplanıyor.
Muafiyet eşiği ne kadar?
gov.uk ve mfat.govt.nz kaynaklarına göre yıllık 50.000 sterlin altında CBAM kapsamındaki mal ithal eden İngiliz şirketleri kayıt ve ödeme yükümlülüğünden muaf.
Türkiye'nin kendi karbon fiyatı var mı, CBAM'dan mahsup edilebilir mi?
Türkiye'nin emisyon ticaret sistemi (TR-ETS) 2026-2027 pilot aşamasında; tahsisat ve fiyatlama netleşmedi. Bu nedenle bugün itibarıyla Türk üreticilerin İngiltere veya AB CBAM yükümlülüğüne karşı düşebileceği işlemiş bir yerli karbon fiyatı bulunmuyor.
Türkiye'nin İngiltere'ye çelik ihracatı ne durumda?
Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) verilerine göre Türkiye'nin İngiltere'ye çelik ihracatı 2026'nın ilk yarısında yıllık %246 artışla 407 bin tona ulaştı; bu, AB'ye giden hacmin gerilediği dönemde en hızlı büyüyen ihracat rotası oldu.
Kaynaklar
- GOV.UK — Factsheet: Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM)
- GOV.UK — Introduction of a UK Carbon Border Adjustment Mechanism from January 2027: Government response
- New Zealand MFAT — UK Carbon Border Adjustment Mechanism
- qd-system.com (TÇÜD verileriyle) — Turkey's Steel Sector Surges in H1 2026
- ICAP Carbon Action Partnership — Turkish Emission Trading System