Vietnam-EFTA STA imzalandı: Türk giyimine etki

22 Eki 2026 · 4 DK OKUMA · İHRACATHUB EDİTÖR EKİBİ

Vietnam ile EFTA ne imzaladı?

Vietnam, İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn'dan oluşan EFTA ile kapsamlı bir serbest ticaret anlaşması (STA) imzaladı; anlaşma henüz yürürlükte değil.

İmza töreni 18 Ekim 2026'da Hanoi'de yapıldı. Vietnam adına Sanayi ve Ticaret Bakanı Lê Mạnh Hùng, EFTA adına İsviçre Başkanı Guy Parmelin, Lihtenştayn Başbakanı Brigitte Haas, Norveç ve İzlanda temsilcileri imzaladı.
EFTA'ya göre anlaşma mal ticareti, hizmetler, menşe kuralları, ticaret savunma önlemleri, kamu alımları ve KOBİ'leri kapsıyor. Amaç gümrük vergilerini kaldırmak veya düşürmek.
EFTA'nın anlaşma sayfasında yürürlüğe giriş tarihi "beklemede" görünüyor; tarife taahhütleri Vietnam, İzlanda, Norveç ve İsviçre için ayrı eklerde (Ek 2A-2D) yer alıyor.
Anlaşma Hanoi'deki imzayla tamamlandı; sıradaki adım Vietnam ve dört EFTA ülkesindeki onay süreçleri.

Rakamlar ne söylüyor?

EFTA'nın Vietnam ile ticareti 2025'te 4,8 milyar euro'ya ulaştı ve Vietnam lehine fark hızla büyüdü.

Gösterge	2025
Toplam ticaret	4,8 milyar euro
EFTA ithalatı	3.677 milyon euro
EFTA ihracatı	1.141 milyon euro
Vietnam fazlası	2,5 milyar euro

Aynı veride Vietnam'ın EFTA'ya ihracatında ilk üç kalem elektrikli makineler, ayakkabı ve hazır giyim ile mekanik makineler. Bu kalemler son on yılda yılda ortalama %10'un üzerinde büyüdü. İsviçre rakamlarında altın ticareti hariç tutulmuş; yani gerçek hacim bu rakamdan farklı olabilir.

Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?

Kısa cevap şu: Anlaşma yürürlüğe girene kadar Türk ihracatçı için bir şey değişmiyor, ama giriş sonrasında Vietnam'ın hazır giyimde İsviçre ve Norveç'teki fiyat rekabeti güçlenebilir.

EFTA, 2022'de Türkiye'den yaklaşık 2.845 milyon euro mal aldı. İthalatın ağırlığını hazır giyim ve aksesuarlar, taşıtlar ile alüminyum oluşturuyordu. Bu rakam 2022'ye ait; 2025 Vietnam rakamı (3.677 milyon euro) ile doğrudan kıyaslanamaz. Yine de iki ülkenin EFTA pazarındaki ağırlığı aynı büyüklük sınıfında ve hazır giyim her ikisinin de ilk kalemleri arasında; rekabet bu başlıkta yoğunlaşıyor.

Bugünkü durum Türk ihracatçı lehine bir çerçeve sunuyor. Türkiye-EFTA STA 1992'de imzalandı ve modernize edilmiş hâli 2021'de yürürlüğe girdi. EFTA'nın Ağustos 2023 tarihli açıklamasına göre anlaşmanın hizmetler, fikri mülkiyet ve kamu alımları başlıkları da işliyor. Yani Türk malı bugün tercihli girebiliyor. Vietnam STA yürürlüğe girdiğinde bu tercih farkı daralabilir; ne kadar daralacağı tarife eklerine bağlı.

Burada dikkatli olmak gerekiyor. Anlaşmanın ne kadar fark yaratacağı tarife eklerine bağlı. Hazır giyim için tarife indiriminin boyutunu Ek 2B, 2C, 2D ve menşe kuralı ekleri (Ek 2F) üzerinden hesaplamadan Türk ihracatçıya "şu kadar kayıp" demek doğru olmaz. Bu eklerin okunması, yürürlük tarihi netleşmeden önce yapılacak ilk iş.

Türkiye'nin yakınlığı ve kısa teslim süresi genellikle fiyat farkını dengeleyen bir argüman olarak öne sürülür; bu haber için sevkiyat süresi verisi doğrulanmadı, kendi sevkiyat sürelerinizle hesaplayın.

Kimleri etkiliyor?

Hazır giyim ve örme ihracatçıları: İsviçre ve Norveç'e perakende ve marka zinciri siparişi alanlar, Vietnam'ın aynı ürünlerde tercihli girişiyle karşılaşabilir.
Ayakkabı ve deri ürünleri üreticileri: EFTA'nın Vietnam'dan ithalat kalemleri arasında ayakkabı da var.
Taşıt ve alüminyum ihracatçıları: EFTA'nın Türkiye'den ithalatındaki diğer ana kalemler (2022). Vietnam'ın ilk üç kalemi arasında bunlar yok; doğrudan baskı beklenmiyor.
Çok pazarlı ihracatçılar: İzlanda ve Lihtenştayn küçük pazarlar; asıl hacim İsviçre ve Norveç'te.

Ne yapmalı?

Mevcut tercihlerinizi kullanın. EFTA'ya sevkiyatta Türkiye-EFTA STA tercihinden yararlandığınızdan emin olun; belge türleri için ATR ve EUR.1 farkı rehberi ve menşe ispatı rehberi yardımcı olur.
Anlaşma metnini izleyin. EFTA'nın Vietnam anlaşma sayfasındaki tarife ve menşe eklerini (Ek 2B-2D, 2F) kendi GTİP'inizle karşılaştırın.
Fiyat farkını bugünden ölçün. İsviçre ve Norveç teklif fiyatınızı ihracat fiyatlama aracı ile gözden geçirip, tercihli tarife kalktığında ne kadar pay kaybedeceğinizi senaryolayın.
Hazır giyim stratejinizi gözden geçirin. Sektör görünümü için hazır giyim sektör sayfasına bakın; hız ve küçük seri esnekliği, yorumumuz olarak, Vietnam karşısında öne çıkarabileceğiniz argümanlar.
Başka bir STA örneğine bakın. Türk malı için tercihli girişin pratikte nasıl çalıştığını Ukrayna-Türkiye STA haberimizde görebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Vietnam-EFTA STA ne zaman imzalandı, yürürlüğe girdi mi?

EFTA (İsviçre, Norveç, İzlanda, Lihtenştayn) ile Vietnam arasındaki kapsamlı serbest ticaret anlaşması 18 Ekim 2026'da Hanoi'de imzalandı. EFTA'nın kayıtlarında yürürlüğe giriş tarihi 'beklemede'; anlaşma taraf ülkelerin onay süreçleri bitince geçerli olacak. O zamana kadar Vietnam malları EFTA ülkelerinde mevcut tarifelere tabi.

EFTA ile Vietnam arasında ticaret hacmi ne kadar?

EFTA verisine göre 2025'te ikili ticaret 4,8 milyar euro. Bunun 3.677 milyon eurosu EFTA'nın Vietnam'dan ithalatı, 1.141 milyon eurosu ihracatı. Vietnam lehine ticaret fazlası 2,5 milyar euro; on yıl önce 0,5 milyar euroydu. İsviçre rakamlarında altın ticareti hariç tutulmuş.

Vietnam EFTA'ya ne ihraç ediyor, Türkiye'yle çakışıyor mu?

EFTA'ya Vietnam'ın ilk üç ithalat kalemi elektrikli makineler, ayakkabı ve hazır giyim, mekanik makineler. EFTA'nın 2022'de Türkiye'den yaklaşık 2.845 milyon euro ithalatında ise ağırlıklı olarak hazır giyim, taşıtlar ve alüminyum vardı. Çakışma esas olarak hazır giyimde; farklı yıllara ait rakamlar doğrudan kıyaslanmamalı.

Türkiye'nin EFTA ile mevcut anlaşması nasıl?

Türkiye-EFTA STA 1992'de imzalandı, modernize edilmiş ve genişletilmiş hâli 2021'de yürürlüğe girdi; Ticaret Bakanlığı listesinde 'Revised EFTA (2021)' olarak yer alıyor. EFTA'ya göre ilk Karma Komite toplantısı Ağustos 2023'te yapıldı; hizmetler, fikri mülkiyet ve kamu alımları da gündemde. Türk ihracatçı bugün bu anlaşmanın tercihlerinden yararlanıyor.

Bu anlaşma Türk hazır giyim ihracatçısını hemen etkiler mi?

Hayır; anlaşma yürürlüğe girmediği için bugün Vietnam'ın EFTA'daki konumu değişmedi. Etki, ilgili tarife ekleri (Ek 2B, 2C, 2D) ve menşe kuralları (Ek 2F) üzerinden hesaplanır. Bu eklerde hazır giyim için tarife indiriminin ne kadar olduğunu görmeden etkiyi rakamlamak doğru olmaz; yürürlük süreci uzun sürebilir.