Kısa cevap
Faktoring, vadeli alacağın BDDK lisanslı bir faktoring şirketine devredilip fatura bedelinin %70–90'ının peşin alınmasıdır; maliyeti komisyon (fatura × %1–4), ön ödeme faizi (ön ödeme × yıllık faiz × vade günü/360) ve dosya ücretinin toplamıdır. Örneğin 100.000 USD fatura, 120 gün vade, %85 ön ödeme, %3 komisyon, %14 USD faiz ve 250 USD dosya ücretiyle toplam maliyet 7.217 USD, etkin yıllık maliyet %25,5 olur.
Faktoring hesaplama formülü (özet)
Net nakit girişi = (Fatura × Ön ödeme oranı) − Faiz − Komisyon − Dosya ücreti
Faiz = Ön ödeme tutarı × Yıllık faiz × (Vade günü / 360)
Komisyon = Fatura tutarı × Komisyon oranı (%1-4)
Faktoring hesaplama dört adımdan oluşur: (1) ön ödeme tutarını bul (fatura × %70-90); (2) ön ödemeye gün bazlı faiz uygula; (3) komisyonu fatura tutarı üzerinden hesapla; (4) dosya + alıcı risk ücretlerini ekle. Tüm bunlardan sonra etkin yıllık maliyet (effective annual cost), toplam maliyetin (faiz + komisyon + ücretler) ön ödeme tutarına oranlanıp 360/vade ile yıllıklandırılmasıyla bulunur. Bu, faktoringi banka kredisi ve Eximbank reeskontu ile kıyaslamanın en sağlıklı yoludur.
Faktoring faiz hesaplama: formül ve para birimi farkı
Faktoring faiz hesaplama formülü standarttır:
| Para birimi | Yıllık faiz tipik aralık (2026) | Referans |
|---|---|---|
| TL | %50 – 65 | TLREF + 8–10 puan |
| USD | %12 – 18 | SOFR + 4–8 puan |
| EUR | %10 – 15 | EURIBOR + 5–8 puan |
| Eximbank TL reeskont | %32,5 (sübvansiyonlu) | TCMB politika |
| Eximbank USD reeskont | %5,75 (sübvansiyonlu) | Eximbank fonlaması |
| Eximbank EUR reeskont | %4,95 (sübvansiyonlu) | Eximbank fonlaması |
Hesaplama 360 gün / yıl bazlı yapılır (ay = 30 gün varsayımı). 90 günlük vade için faktör = 90/360 = 0,25; 120 gün için 0,33; 180 gün için 0,5. Faktoring faiz hesaplama yönteminde gün sayısı sevk tarihinden vade tarihine kadar fiili gün sayısıdır — hafta sonu ve resmi tatil çıkarılmaz.
Faktoring komisyonu: %1-4 arasında ne belirler?
| Faktör | Düşük komisyon (%1-1,5) | Yüksek komisyon (%3-4) |
|---|---|---|
| Alıcı kredibilitesi | Investment grade / büyük marka | Bilinmeyen / yeni KOBİ |
| Rücu hakkı | Recourse (ihracatçıda) | Non-recourse (faktörde) |
| Vade | 30 – 60 gün | 120 – 180 gün |
| Alıcı ülke riski | OECD üyesi, EUR/USD | Yüksek risk ülke, exotic kur |
| İşlem hacmi | Düzenli, aylık 1 M USD+ | Tek seferlik küçük fatura |
Faktoring ücreti = komisyon + faiz + dosya. Tipik toplam etkin ücret oranı %3-7 bandında. Türkiye'de BDDK lisanslı 50+ faktoring şirketi arasında oran farkı %0,5-1 olabilir; teklif alırken minimum 3 şirketle görüşmek tavsiye edilir.
Faktoring hesaplama yöntemi: 100.000 USD adım adım örnek
Senaryo: Tekstil ihracatçısı, Almanya'daki alıcıya 100.000 USD fatura kesti, vade 120 gün, açık hesap. Faktoring şirketi şu şartlarda çalışıyor: %85 ön ödeme, %3 komisyon, %14 yıllık USD faiz, 250 USD dosya ücreti.
| Adım | Hesaplama | Sonuç (USD) |
|---|---|---|
| Ön ödeme tutarı | 100.000 × 0,85 | 85.000 |
| Faktoring komisyonu | 100.000 × %3 | 3.000 |
| Ön ödeme faizi | 85.000 × %14 × 120/360 | 3.967 |
| Dosya / açılış ücreti | Sabit | 250 |
| Toplam maliyet | Komisyon + faiz + dosya | 7.217 |
| İhracatçıya net peşin giriş | Ön ödeme − faiz − dosya − komisyon | 77.783 |
| Vade sonu bakiye (%15) | Fatura − ön ödeme = 15.000; tahsilatta ödenir | 15.000 |
| Toplam ihracatçı geliri | Net peşin + vade sonu bakiye | 92.783 |
| Etkin yıllık maliyet (EAR) | (7.217 / 85.000) × (360/120) | %25,5 |
Bu örnekte ihracatçı 100.000 USD faturadan 92.783 USD tahsil ediyor (7.217 USD faktoring maliyeti). 120 gün vade için %7,2 nominal, yıllıklandırılmış %25,5 etkin maliyet. Aynı para Eximbank sevk öncesi reeskontu ile fonlansaydı USD faiz %5,75 olur, toplam maliyet 2.500 USD'ye düşerdi (yıllık ~%8,8 etkin).
Faktoring oranları 2026: güncel tablo
| Kalem | TL | USD | EUR |
|---|---|---|---|
| Yıllık faiz oranı | %50 – 65 | %12 – 18 | %10 – 15 |
| Komisyon (% fatura) | %1 – 4 | %1 – 4 | %1 – 4 |
| Dosya ücreti | ₺2.500 – 10.000 | 100 – 500 USD | 100 – 500 EUR |
| Tipik ön ödeme oranı | %70 – 90 | %80 – 90 | %80 – 90 |
| Etkin yıllık maliyet (EAR) | %55 – 75 | %14 – 22 | %12 – 19 |
Faktoring faiz oranları 2026'da TLREF (politika faizi) seyrine bağlıdır. Politika faizi %45 → faktoring TL faiz %53-58. USD/EUR oranları SOFR/EURIBOR + spread olarak hesaplanır. Eximbank ürünleri ile birleştirildiğinde USD efektif maliyet %6-10 bandına çekilebilir.
Vade faktoringi vs advance (ön ödemeli) faktoring
Vade faktoringi (maturity factoring): Faktör vade tarihinde tüm parayı öder. Ön ödeme yok. İhracatçı tahsilat ve kredi riski yönetimi alır. Komisyon %1-2,5. Genelde rücusuz. Nakit ihtiyacı olmayan ama riskten kaçınmak isteyen ihracatçılar için.
Advance faktoring (klasik): Faktör fatura tutarının %70-90'ını sevkten hemen sonra peşin öder. Faiz işler. Komisyon ek olarak alınır. Rücu var/yok seçeneği. Nakit akışını anında rahatlatır, en yaygın model.
| Kriter | Vade Faktoringi | Advance Faktoringi |
|---|---|---|
| Ön ödeme | Yok | Fatura %70-90 |
| Faiz | Yok | Var (yıllık %12-65, kur) |
| Komisyon | %1 – 2,5 | %1 – 4 |
| Rücu | Genelde rücusuz | Recourse / non-recourse seçilebilir |
| Tipik kullanıcı | Nakdi olan, risk yönetimi isteyen | Nakit akışı sıkışmış KOBİ |
İhracat faktoringi maliyeti ve iki faktorlu model
İhracat faktoringi tek faktorlu veya iki faktorlu çalışır:
- Tek faktorlu: Sadece Türk faktör çalışır. Alıcı riskini Türk faktör değerlendirir, tahsilat yurt dışından doğrudan yapılır. Komisyon düşük (%1-2), ancak risk Türk faktöre yansıdığı için kredi onayı seçici.
- İki faktorlu (FCI ağı): Türk faktör + alıcı ülkesindeki muhabir faktör birlikte çalışır. Alıcı tarafındaki faktör tahsilat ve kredi riskini üstlenir. Komisyon biraz yüksek (%2-3,5), fakat rücusuz işlem mümkün; ihracatçı tüm tahsilat riskinden kurtulur. 90+ ülkede FCI üyesi vardır.
İhracat faktoringi etkin maliyeti USD bazlı tipik %4-8 (vade, alıcı ülke, kur birleşimine göre). Türk Eximbank ile birlikte kullanılırsa maliyet %5'in altına iner.
Eximbank reeskont ile faktoring maliyetini düşürme
Türk Eximbank'ın sevk öncesi reeskont kredisi, faktoring kapsamındaki nakit ihtiyacını çok daha ucuza karşılar:
- USD reeskont: %5,75 yıllık faiz, 120 gün vade, ihracat siparişine bağlı.
- EUR reeskont: %4,95 yıllık faiz, 120 gün vade.
- TL reeskont: %32,5 yıllık faiz (TLREF altı sübvansiyonlu).
Önerilen sıralama: (1) Eximbank reeskont al (eğer ihracat siparişi varsa), (2) Eximbank limitini aşan kısımda faktoring kullan, (3) Tahsilat riski yüksekse iki faktorlu (rücusuz) modele geç. Tüm bunları Faktoring Maliyet Hesaplayıcı ile kıyaslayabilir, Eximbank Simülatörü ile reeskont indirimi de görebilirsiniz.
Adım adım: Faktoring maliyeti nasıl hesaplanır?
100.000 USD fatura, 120 gün vade, %85 ön ödeme, %3 komisyon, %14 yıllık USD faiz ve 250 USD dosya ücreti örneğiyle faktoring hesaplama adımları.
- Ön ödeme tutarını bulun — Fatura tutarını ön ödeme oranıyla (%70–90) çarpın: 100.000 × 0,85 = 85.000 USD.
- Ön ödeme faizini hesaplayın — Ön ödeme tutarı × yıllık faiz × (vade günü / 360): 85.000 × %14 × 120/360 = 3.967 USD. Hesap 360 günlük yıl esasına göre yapılır.
- Komisyonu hesaplayın — Komisyon fatura tutarı üzerinden alınır: 100.000 × %3 = 3.000 USD. Oran alıcı kredibilitesi, vade, rücu hakkı ve ülke riskine göre %1–4 arasında değişir.
- Dosya ve alıcı risk ücretlerini ekleyin — Sabit dosya ücretini (örnekte 250 USD) ve varsa alıcı limit ücretini ekleyin: toplam maliyet 3.000 + 3.967 + 250 = 7.217 USD, net peşin giriş 77.783 USD olur.
- Etkin yıllık maliyeti hesaplayın — Toplam maliyeti ön ödeme tutarına bölüp 360/vade ile yıllıklandırın: (7.217 / 85.000) × (360/120) = %25,5. Bu oranla faktoringi banka kredisi ve Eximbank reeskontuyla karşılaştırın.