CBAM'de çeyreklik sertifika şartı nedir?
2027'den itibaren AB'deki yetkili CBAM beyan sahibi, her çeyrek sonunda kayıt hesabında yıl başından beri ithal ettiği malların gömülü emisyonunun en az %50'sine karşılık gelen sertifikayı tutmak zorunda. Kural, (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük'le değiştirilen (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 22. maddesinde yer alıyor.
- Oran: %50. Önceki metindeki %80, basitleştirme paketiyle indirildi ve ücretsiz tahsis hesaba katıldı.
- Başlangıç: 2027. İlk kontrol noktası 2027'nin ilk çeyrek sonu.
- Hesaplama: İthalatçı ya (a) varsayılan değerleri (Ek IV, ek paysız), ya da (b) bir önceki yıl teslim edilen sertifikaları (aynı CN kodu ve menşe için) esas alıyor.
- Satış: Sertifikalar Şubat 2027'den itibaren ortak merkezi platformdan alınıyor; fiyat haftalık yayımlanacak.
- İlk teslim: 2026 ithalatı için 30 Eylül 2027.
Fiyat ne kadar?
Avrupa Komisyonu'nun 5 Ekim 2026'da yayımladığı 3. çeyrek CBAM sertifika fiyatı 82,32 avro/tCO₂e; ilk iki çeyrekte fiyat 75,36 ve 75,28 avro idi.
| Çeyrek | Yayım | Fiyat |
|---|---|---|
| 2026 Q1 | 7 Nisan | 75,36 € |
| 2026 Q2 | 6 Temmuz | 75,28 € |
| 2026 Q3 | 5 Ekim | 82,32 € |
| 2026 Q4 | 4 Ocak 2027 | Açıklanmadı |
Neden çeyreklik şart tedarikçiyi ilgilendiriyor?
Çünkü ithalatçının tutacağı sertifika miktarı, doğrulanmış gerçek emisyon verisi yoksa varsayılan değerlerle hesaplanıyor. EUROMETAL'in 26 Ekim 2026 tarihli piyasa özetine göre, doğrulama doğası gereği geriye dönük olduğundan ve AB'li yeniden haddeciler ilk teslimi Eylül 2027'de yapacağından, 2027'nin ilk üç çeyreğinde %50'nin pratikte maliyetli varsayılan değerlerle hesaplanması gerekebilir. Aynı kaynak, 2027'de ithal edilecek bir Çin levha için varsayılan değere dayalı maliyetin ton başına 200 avroyu aşabileceğini, sertifika fiyatı 80 avro iken örnek veriyor; bu, piyasa kaynağının tahmini, bağlayıcı bir hesap değil.
İthalatçı fazla alınan sertifikayı sonradan gerçek veriyle düzelterek geri alabiliyor, ancak işletme sermayesi yükü baştan oluşuyor. Bu yük, "doğrulanmış verisi olan" tedarikçiyi cazip kılıyor.
Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?
Çeyreklik şart, doğrulanmış emisyon verisi olmayan Türk tedarikçiyi AB'li alıcının nakit akışında "pahalı" hâle getiriyor; veri hazır olan tedarikçi ise pazarlık gücü kazanıyor.
- Varsayılan değerin yarattığı baskı. Türkiye'nin TR ETS pilotunda tahsisatlar 2026-2027 boyunca ücretsiz; bu nedenle ödenmiş bir karbon fiyatı düşülemiyor (ayrıntı için TR ETS haberimiz). Varsayılan değer ile gerçek değer arasındaki fark bu yüzden daha da önemli.
- Alıcı talepleri değişecek. AB'li ithalatçı, çeyrek sonu pozisyonunu hesaplamak için üç aylık ön veri, doğrulama takvimi ve emisyon sözleşme maddesi isteyebilir.
- Fiyatlama. Sertifika maliyeti haftalık fiyata bağlı olacak; sözleşmede "CBAM maliyeti kimde" ve "veri gecikirse varsayılan değerin yükü kimde" sorularını netleştirmeden teklif vermeyin.
- Örnek (varsayımsal). Beyan edilen yoğunluğu 2,0 tCO₂/ton olan 1.000 tonluk bir parti, 82,32 €/t fiyatla yaklaşık 164.640 € karbon maliyeti taşır; yıl başından beri ithal edilenin %50'sine denk sertifika yaklaşık 82.320 €'luk bir ön ödeme demek (ücretsiz tahsis düzeltmesi hariç). Rakamlar gösterim amaçlıdır.
Kimleri etkiliyor?
Çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen kapsamındaki ürünleri AB'ye ihraç eden firmalar; özellikle yarı mamul (slab, kütük, sıcak rulo) satanlar. Aşağı akış ürünlerin kapsama alınması tartışması için CBAM aşağı akış haberimize göz atın. AB'li ithalatçıların yıllık 50 ton eşiğini aşması hâlinde yükümlülükler tüm ithalatı kapsıyor; küçük hacimli sevkiyatlar bu şartın dışında kalabilir.
Ne yapmalı?
- Ürün ve tesis bazında gömülü emisyonunuzu hesaplayın ve doğrulayıcı sürecini erken başlatın; ayrıntılar için CBAM rehberine bakın.
- AB'li alıcılarınıza 2027 çeyrek takvimi için veri paylaşım planı sunun; gerekirse demir-çelik CBAM danışmanlığı desteğini değerlendirin.
- Tekliflerinizi fiyatlama aracıyla sertifika fiyatı senaryolarıyla (75 / 82 / 90 avro) yeniden hesaplayın.
- Sözleşmelere veri teslim tarihi, varsayılan değer riski ve fiyat güncelleme maddesi ekleyin.
- Nakit akışına olası alıcı kaynaklı iskonto veya ödeme gecikmesi senaryosunu nakit akışı planlayıcıda ekleyin; marjı karlılık aracıyla tekrar sınayın.
Sıkça sorulan sorular
CBAM'de çeyreklik %50 şartı nedir?
2027'den itibaren yetkili CBAM beyan sahibi (AB ithalatçısı), her çeyrek sonunda CBAM kayıt hesabında, yıl başından beri ithal ettiği malların gömülü emisyonunun en az %50'sine karşılık gelen sertifikayı tutmak zorunda. Düzenleme (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 22. maddesinde, 2025/2083 sayılı Tüzük'le değiştirilmiş hâliyle yer alıyor.
Yükümlülük Türk ihracatçıya doğrudan uygulanıyor mu?
Hayır, yükümlü AB'deki yetkili beyan sahibi ithalatçıdır. Ancak ithalatçı, sertifika miktarını çoğu zaman varsayılan değerlerle hesaplayacağı için doğrulanmış emisyon verisi veren tedarikçiyi tercih edecek. Bu yüzden talep doğrudan size gelir: verinizi ve doğrulayıcı raporunuzu hazır tutmanız ticari bir avantaja dönüşür.
Sertifika fiyatı şu an ne kadar?
Avrupa Komisyonu 2026 için çeyreklik fiyat yayımlıyor: 1. çeyrek 75,36 avro, 2. çeyrek 75,28 avro, 3. çeyrek 82,32 avro (5 Ekim 2026'da açıklandı). Sertifika satışı Şubat 2027'de ortak merkezi platformda başlıyor ve fiyat 2027'den itibaren haftalık hesaplanıp yayımlanacak. 4. çeyrek fiyatı 4 Ocak 2027'de duyurulacak.
Oran neden %50, daha önce ne idi?
Başlangıç tasarısındaki oran %80'di. Basitleştirme paketi olan (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük, oranı %80'den %50'ye indirdi ve ücretsiz tahsisi hesaba kattı. Gerekçe, %80'in beklenen mali yükle orantısız olması. Ayrıca bir önceki yıl teslim edilen sertifikalar, aynı ürün (CN kodu) ve menşe için referans alınabiliyor.
İlk beyan ve teslim ne zaman?
2026 yılı ithalatı için ilk yıllık CBAM beyanı ve sertifika teslimi 30 Eylül 2027'ye kadar yapılacak. Çeyreklik %50 şartı ise 2027 ithalatından itibaren denetleniyor; ilk kontrol noktası 2027'nin ilk çeyrek sonu. Uyumsuzlukta ulusal yetkili makam bildirim yapar, ithalatçıya düzeltme için bir ay süre tanınır (OECD özeti).