UK CBAM'in ilk oranları ve varsayılan değerleri nedir?
İngiltere'nin gelir idaresi HMRC, 16 Ekim 2026'da karbon sınır düzenlemesinin (UK CBAM) ilk sayılarını yayımladı: demir-çelikte 9,69 £, alüminyumda 9,79 £ (tCO2e başına). Aynı gün 2027-2028 için varsayılan emisyon değerleri ve taslak bir izleme-doğrulama kılavuzu da çıktı. Mekanizma 1 Ocak 2027'de başlıyor; ayrıntılı takvim için önceki haberimize bakabilirsiniz.
- Oranlar illüstratif: HMRC'ye göre rakamlar mevcut verilerle hesaplanmış örnek değerler; 1 Ocak-31 Mart 2027 dönemi oranları 2026 sonundan önce yayımlanacak, sonra her çeyrek güncellenecek.
- Hesap yöntemi: Oran = 2026 üçüncü çeyrek UK ETS ortalaması (58,15 £) × (1 − ücretsiz tahsis payı × azaltma katsayısı). Çimento örneğinde bu, 58,15 × [1 − (%87,1 × %97,5)] = 8,78 £.
- Varsayılan değerler: 8 haneli CN kodu başına tek rakam; 2027-2028 boyunca geçerli, menşeye bakmıyor. 2029'dan itibaren ülkeye özgü değerler gelecek.
- Ek pay: Taslak bildirime göre gübre dışındaki sektörlerde değerlere %10 ek pay uygulanıyor; amaç, gerçek veriye geçişi teşvik etmek.
- Geri bildirim: Teknik kılavuz için HMRC'ye 13 Kasım 2026'ya kadar görüş gönderilebiliyor.
Rakamlar
HMRC'nin sektör bazlı illüstratif oranları:
| Sektör | £/tCO2e |
|---|---|
| Alüminyum | 9,79 |
| Demir-çelik | 9,69 |
| Hidrojen | 9,24 |
| Çimento | 8,78 |
| Gübre | 1,45 |
Çelikte seçilmiş varsayılan değerler ve illüstratif orayla (9,69 £) çarpıldığında tahmini maliyet (bizim hesabımız, resmî rakam değil):
| CN kodu | tCO2e/ton | £/ton |
|---|---|---|
| 72106100 (Al-Zn kaplı sac) | 2,622 | ~25 |
| 72083700 (sıcak sac) | 3,314 | ~32 |
| 72101220 (teneke) | 3,379 | ~33 |
| 72191210 (paslanmaz rulo) | 9,121 | ~88 |
Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?
İngiltere CBAM'i, bugün görünen rakamlarla AB CBAM'inden belirgin biçimde hafif: sıcak sacda ton başına yaklaşık 32 £ ile paslanmaz rulodaki en yüksek kalemde yaklaşık 88 £ arası. EUROMETAL, aynı paslanmaz kodun AB'de en düşük menşe değeriyle bile yaklaşık 160 avro/ton tuttuğunu hesaplıyor; bu karşılaştırma tek bir sektör yayınına dayandığı için yön göstergesi olarak okunmalı. Yani İngiltere, karbon maliyeti açısından AB'ye göre daha az sert bir pazar olacak gibi görünüyor.
Ancak "ucuz" demek "ilgisiz" demek değil. Üç risk var. Birincisi, varsayılan değer menşeye bakmıyor: Türkiye'nin ortalamadan temiz bir üretimi varsa bunu ancak doğrulanmış gerçek veriyle kanıtlayabilirsiniz; varsayılan değerle verilen beyan sonradan düzeltilemiyor. İkincisi, değerlere %10 ek pay eklendi; bu da gerçek veri sunan tedarikçiyi ticari olarak öne çıkarıyor. Üçüncüsü, oranlar çeyreklik güncellenecek ve UK ETS fiyatı arttıkça yükselebilir; 2029'da ülkeye özgü değerlere geçildiğinde Türkiye'ye özel bir rakam çıkması bekleniyor.
Yükümlü İngiltere'deki ithalatçıdır; ama maliyeti fiyat pazarlığında size yansıtacaktır. Doğrulanmış emisyon raporunuz yoksa müşteriniz varsayılan değeri kullanıp farkı fiyattan düşmeyi talep edebilir. KOBİ için pratik soru şu: yıllık İngiltere sevkiyatınız 100 ton ise, sıcak sacda yaklaşık 3.200 £ gibi bir yük konuşuyoruz; bu rakam marjı yemese de ton başına fiyat pazarlığında ciddi bir koz.
Kimleri etkiliyor
İngiltere'ye demir-çelik (CN 72, 73), alüminyum (CN 76), çimento, gübre veya hidrojen satan Türk üreticiler ve ihracatçılar. Özellikle sıcak sac, kaplı sac ve paslanmaz rulo gibi yassı ürünlerde varsayılan değerler yüksek, dolayısıyla gerçek veri avantajı büyük. Yıllık ithalatı 50.000 £'un altında kalan İngiliz alıcılar kayıt eşiğinin altında kalabilir.
Ne yapmalı?
- Ürünlerinizin CN kodlarını HMRC listesinde bulun ve varsayılan değeri not edin (GTİP kodları rehberi).
- Doğrulanmış tesis düzeyi emisyon verinizi, varsayılan değerin altında kalıp kalmadığı açısından karşılaştırın; AB CBAM için hazırladığınız veriyi başlangıç alın (CBAM 2026 rehberi).
- Fiyat tekliflerinize ton başına CBAM kalemi ekleyip senaryoları hesaplayın (fiyatlama aracı).
- İngiliz müşterilerle maliyet paylaşımı ve veri talebi maddelerini 2027 sözleşmelerine yazın.
- Demir-çelikte doğrulayıcı seçimi ve raporlama için sektörel desteğe bakın (AB CBAM danışmanlığı).
Sıkça sorulan sorular
UK CBAM'in ilk oranları ne kadar?
HMRC'nin 16 Ekim 2026'da yayımladığı örnek (illüstratif) oranlar tCO2e başına şöyle: demir-çelik 9,69 £, alüminyum 9,79 £, çimento 8,78 £, hidrojen 9,24 £, gübre 1,45 £. Oranlar 2026 üçüncü çeyrek UK ETS ortalaması olan 58,15 £'a dayanıyor ve kesin değil. 1 Ocak-31 Mart 2027 dönemi oranları yıl sonundan önce açıklanacak.
Varsayılan değer nedir, menşeye göre değişiyor mu?
Varsayılan değer, doğrulanmış gerçek emisyon verisi yoksa kullanılan, ton ürün başına tCO2e cinsinden sabit rakamdır. İngiltere 2027-2028 için her 8 haneli CN kodunda tek değer belirledi ve menşeye bakmıyor. Taslak bildirime göre değerlere %10 ek pay (gübrede yok) eklendi. 2029'dan itibaren ülkeye özgü değerlere geçilecek.
Sıcak haddelenmiş sac için tahmini maliyet ne olur?
CN 72083700 kodunda 2027 varsayılan değeri 3,314 tCO2e/ton. Örnek 9,69 £/tCO2e oranıyla çarpıldığında ton başına yaklaşık 32 £ çıkıyor (EUROMETAL de aynı hesabı yapıyor). Bu tutar illüstratif orana dayanır; nihai ilk çeyrek oranı farklı çıkabilir ve ithalatçı yükümlüdür.
Varsayılan değer kullanırsam sonradan düzeltebilir miyim?
Hayır. ICAEW'nin 22 Ekim 2026 özetine göre varsayılan değerle verilen CBAM beyanı sonradan gerçek emisyon verisiyle değiştirilemez. Ayrıca öncül (precursor) mal için gerçek veri, nihai mal için varsayılan değer kullanımı mümkün değil. Bu yüzden tedarikçi verisi 2027 başından önce netleşmeli.
İlk beyan ve ödeme ne zaman?
İlk hesap dönemi 1 Ocak-31 Aralık 2027'yi kapsıyor; beyan ve ödeme 31 Mayıs 2028'e kadar yapılacak. Kayıt eşiği, 12 ayda 50.000 £ değerinde CBAM malı ithalatı. 2028'den itibaren dönemler üçer aylık olacak. Yükümlü, İngiltere'deki ithalatçıdır; Türk ihracatçı doğrudan vergi mükellefi değildir.
İngiltere CBAM'i AB CBAM'inden daha mı ucuz?
Mevcut rakamlara göre belirgin biçimde ucuz. EUROMETAL'in 20 Ekim 2026 hesabına göre İngiltere'nin en yüksek çelik varsayılan değeri (9,121 tCO2e/ton, paslanmaz rulo) yaklaşık 88 £/ton tutuyor; aynı mal için AB'de en düşük menşe değeriyle bile yaklaşık 160 avro/ton çıkıyor. Bu karşılaştırma tek bir sektör yayınına dayanıyor.